Newyddion Aelodau’r Bwrdd

Clwstwr Lled-ddargludyddion Cyfansawdd cynta’r byd yn Ne Cymru

Fel rhan o gyfres o ddarlithoedd Coleg y Gwyddorau Ffisegol a Pheirianneg ym mis Ionawr, gwnaethom fwynhau darlith ragorol gan yr Athro David Wallis ar ei waith ar gallium nitride (GaN) – math newydd o led-ddargludydd sy’n galluogi chwyldro ym mherfformiad dyfeisiau electronig.

GaN yw’r deunydd sydd wrth wraidd y chwyldro goleuadau LED ac mae eisoes wedi trawsnewid y ffordd y defnyddir trydan i greu golau: Mae LEDs GAN 10 gwaith yn fwy effeithlon na bylbiau golau gwynias. Mae’r Athro Wallis hefyd yn cynnal ymchwil i ddatblygu transistorau sy’n seiliedig ar GaN, sydd eto’n sylweddol fwy effeithiol na’u cyfatebwyr sy’n seiliedig ar silicon. Bydd y transistorau hyn yn trawsnewid y modd rydym yn trosglwyddo’r wybodaeth mewn rhwydweithiau ffonau symudol ac yn newid trydan o AC i DC a folteddau gwahanol mewn rhwydweithiau pŵer. At ei gilydd, mae gan ddyfeisiau sy’n seiliedig ar GaN y potensial i leihau’r holl ddefnydd o drydan byd-eang gan hyd at 25%, sy’n cyfateb i gau tua 2500 o orsafoedd pŵer glo. Mae’n amlwg, felly, bod hon yn dechnoleg a fydd – ac sydd eisoes yn cael – effaith sylweddol ar raddfa fyd-eang.

I gydnabod pwysigrwydd y maes hwn o dechnoleg, mae Prifysgol Caerdydd, ynghyd â Cymru a Llywodraethau’r DU a diwydiant lleol, yn buddsoddi bron i £500 m yn natblygiad clwstwr lled-ddargludyddion cyfansawdd cyntaf y byd yn ne Cymru.

Mae hwn wedi’i wneud o dan faner ‘CS Connected’ ac mae’n cynnwys sefydliadau fel ein Sefydliad Lled-ddargludyddion Cyfansawdd a’r Ganolfan Lled-ddargludyddion Cyfansawdd EPSRC, y Ganolfan Lled-ddargludyddion cyfansawdd, y Catapwlt Rhaglenni Lled-ddargludyddion Cyfansawdd a’r partneriaid busnes IQE, SPTS a Microsemi.

Mae CS Connected Eisoes wedi cyrraedd defnyddwyr pen y gadwyn megis Airbus, General Dynamics a GE Healthcare. Bydd partneriaid CS Connected yn cyflwyno ymchwil blaengar mewn Lled-ddargludyddion Cyfansawdd, sydd â defnyddiau trawsnewidiol mewn data mawr, seiberddiogelwch, cyfathrebu, Rhyngrwyd Pethau (the Internet of Things), deallusrwydd artiffisial, cerbydau modurol, delweddu 3D, awyrofod, effeithlonrwydd ynni, rheoli pŵer, diogelwch, defnyddiau’r gofod a systemau lloeren – gan gynnig manteision cymdeithasol enfawr.