{"id":907,"date":"2025-03-11T09:56:44","date_gmt":"2025-03-11T09:56:44","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/career-directions-for-researchers\/?page_id=907"},"modified":"2025-06-27T14:14:56","modified_gmt":"2025-06-27T13:14:56","slug":"gyrfaoedd-yn-y-byd-academaidd","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/career-directions-for-researchers\/cy\/archwilio-opsiynau-gyrfa\/gyrfaoedd-yn-y-byd-academaidd\/","title":{"rendered":"Gyrfaoedd yn y byd academaidd"},"content":{"rendered":"

Mae gyrfaoedd yn y byd academaidd yn amrywiol a gall rolau penodol newid yn dibynnu ar grwpiau ymchwil, sefydliadau a disgyblaethau. Serch hynny, mae gyrfaoedd academaidd fel arfer yn canolbwyntio ar ymchwil a\/neu addysgu mewn sefydliad addysg uwch. Bydd cyfrifoldebau o fewn y meysydd hyn hefyd yn dibynnu ar y swydd a\u2019r lefel.<\/p>\n

Rolau academaidd cyffredin<\/h4>\n

Yn gyffredinol, cynigir swyddi ymchwil cynnar ar gontractau cyfnod penodol ac nid yw’n anghyffredin gweithio ar gontractau o’r fath am beth amser cyn cael r\u00f4l barhaol. Fodd bynnag, mae llwybr gyrfa arferol, hirsefydlog o fewn y byd academaidd sy’n cynnig llwybr clir o ran dilyniant, er y gall cystadleuaeth am swyddi fod yn ffyrnig.<\/p>\n

Isod ceir canllaw sy\u2019n ymwneud \u00e2 gwahanol rolau yn y byd academaidd, wedi\u2019u trefnu yn \u00f4l statws, o rolau sydd \u00e2\u2019r statws isaf i\u2019r rhai sydd \u00e2\u2019r statws uchaf. Mae hyn yn cynrychioli llwybr ar gyfer datblygu gyrfa o fewn y byd academaidd i\u2019r rhai sy\u2019n dymuno aros yn y byd hwnnw ac sy\u2019n dymuno symud ymlaen, ond yn anaml y mae teithiau gyrfa yn dilyn patrymau llinellol! Mae’n bwysig cofio nad yw gyrfaoedd modern pob tro yn dilyn llwybr llinol. Er enghraifft, gallwch weithio y tu allan i’r byd academaidd am gyfnodau byr neu gallwch dderbyn cynnig i weithio mewn prifysgol arall neu o fewn gr\u0175p ymchwil gwahanol.<\/p>\n

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Cymrodoriaeth \u00f4l-ddoethurol neu gydymaith ymchwil<\/h2>

Yn nodweddiadol, mae\u2019r r\u00f4l academaidd gyntaf y mae ymchwilwyr ar ddechrau eu gyrfa yn ei chael ar \u00f4l cwblhau eu gradd ymchwil yn llwyddiannus (\u2018cymrodoriaeth \u00f4l-ddoethurol\u2019) fel arfer yn swydd cyfnod penodol sy\u2019n canolbwyntio ar ymchwil sy\u2019n caniat\u00e1u i raddedigion doethurol ddatblygu ymhellach ac arbenigo yn y maes a ddewiswyd ganddynt. Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth ar FindaPostDoc.<\/a><\/p>\n<\/div> <\/div>

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Darlithwyr cynorthwyol neu gyswllt<\/h2>

Mewn llawer o sefydliadau, mae gan uwch ddarlithwyr r\u00f4l sy'n canolbwyntio mwy ar addysgu, tra bod darllenwyr yn fwy seiliedig ar ymchwil. Mae darllenydd fel arfer yn swydd ganolraddol rhwng athro cyswllt neu uwch-ddarlithydd ac athro. Mae gan Jobs.ac.uk<\/a> ddisgrifiad o r\u00f4l darllenydd.<\/p>\n<\/div> <\/div>

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Darlithydd <\/h2>

Fel arfer, dyma'r swydd academaidd barhaol gyntaf i lawer o ymchwilwyr, ond mae nifer cynyddol o ddarlithyddiaethau cyfnod penodol ar gael hefyd. Mae gan ddarlithwyr gyfrifoldeb i gynnal ymchwil ac addysgu israddedigion yn eu sefydliad. Bydd cyfran yr ymchwil o\u2019i chymharu \u00e2 chyfran yr addysgu yn wahanol yn dibynnu ar y sefydliad. I gael rhagor o wybodaeth, gallwch ddarllen canllawiau Prospects<\/a>\u00a0a TargetJobs<\/a> ar sut i ddod yn ddarlithydd addysg uwch.<\/p>\n<\/div> <\/div>

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Uwch-ddarlithydd neu ddarllenydd <\/h2>

Mewn llawer o sefydliadau, mae gan uwch ddarlithwyr r\u00f4l sy'n canolbwyntio mwy ar addysgu, tra bod darllenwyr yn fwy seiliedig ar ymchwil. Mae darllenydd fel arfer yn swydd ganolraddol rhwng athro cyswllt neu uwch-ddarlithydd ac athro. Mae Jobs.ac.uk has a ddisgrifiad o r\u00f4l darllenydd<\/a>.<\/p>\n<\/div> <\/div>

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Athro cyswllt<\/h2>

Mae llawer o sefydliadau yn y DU bellach yn defnyddio\u2019r term athro cyswllt yn hytrach nag uwch-ddarlithydd a darllenydd. Er ei fod yn debyg iawn i'r rolau hyn, c\u00e2nt eu recriwtio'n gyffredin ar gontract cyfnod penodol i ddechrau a all ddod yn gontract parhaol ar \u00f4l adolygiad.<\/p>\n<\/div> <\/div>

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Athro<\/h2>

Dyma\u2019r swydd academaidd uchaf yn y DU ac mae\u2019n cynrychioli r\u00f4l arweinyddiaeth academaidd, yn ogystal ag addysgu a gwneud gwaith ymchwil o fewn adran neu gyfadran. Fel arfer, mae gan athrawon r\u00f4l barhaol yn eu sefydliad.<\/p>\n

I gael rhagor o wybodaeth am unrhyw un o'r rolau hyn, defnyddiwch wefan fel Jobs.ac.uk [DOLEN: https:\/\/www.jobs.ac.uk\/] i archwilio hysbysebion swyddi cyfredol ar gyfer pob swydd. Bydd hyn yn rhoi dealltwriaeth dda i chi o'r hyn a ddisgwylir ar bob lefel a chyfrifoldebau pob swydd.<\/p>\n<\/div> <\/div>

\n

\n Chevron right<\/title>\n <\/path>\n<\/svg> Tiwtoriaid graddedig<\/h2>

Mae rhai ysgolion yn rhoi cyfleoedd i fyfyrwyr ymchwil \u00f4l-raddedig ymgymryd ag addysgu israddedig \u00e2 th\u00e2l tra byddant yn astudio. Mae pob tiwtor graddedig hefyd yn cael hyfforddiant trwy\u2019r Academi Ddysgu ac Addysgu ar ddulliau addysgu a dysgu. Felly, mae r\u00f4l tiwtor graddedig<\/a> yn ffordd wych o gael profiad uniongyrchol o addysgu mewn addysg uwch a mewnwelediad i sut beth yw cael eich cyflogi fel darlithydd<\/p>\n<\/div> <\/div><\/div>\n

Gweithio yn y byd academaidd<\/h4>\n

Mae llawer o bethau i\u2019w hystyried wrth ddewis gweithio yn y byd academaidd, o amodau gwaith a th\u00e2l i ddisgwyliadau o ran sgiliau, rhinweddau ac ymddygiad. Fel sy\u2019n wir am lawer o sectorau, mae addysg uwch yn esblygu’n barhaus, felly er nad yw gyrfa academaidd byth yn sefydlog, bydd yr adnodd isod yn rhoi trosolwg defnyddiol i chi o amgylchedd gwaith y byd academaidd.<\/p>\n\n\n