{"id":11083,"date":"2026-10-05T11:33:27","date_gmt":"2026-10-05T10:33:27","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/?page_id=11083"},"modified":"2026-10-07T16:08:24","modified_gmt":"2026-10-07T15:08:24","slug":"dulliau-addysgu-allweddol-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/cy\/dulliau-addysgu-allweddol-2\/","title":{"rendered":"Dulliau Addysgu Allweddol"},"content":{"rendered":"

Ar y dudalen hon, byddwch chi\u2019n darllen am ddatblygiadau mewn rhai dulliau addysgu allweddol sy’n cael eu defnyddio yn y sector Addysg Uwch. Mae ar gyfer unrhyw un sy’n addysgu neu’n cefnogi myfyrwyr, mewn unrhyw r\u00f4l.\u202f<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o Ddulliau Addysgu Cynhwysol drwy gymryd rhan yn ein gweithdai cysylltiedig, sydd ar gael yn anghydamserol, i’w gwneud yn eich amser eich hun. Gallwch fynd ati wedyn i wneud gweithdy byw (os oes digon o alw), neu gyfarfod pwrpasol gyda’r arweinydd i drafod sut i\u2019w roi ar waith yn eich arferion.\u202fCewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd.\u202f<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae’n cyd-fynd \u00e2 gofyniad cyffredinol y Fframwaith Safonau Proffesiynol (PSF 2024) ar gyfer ‘arferion effeithiol a chynhwysol’, ac yn benodol \u00e2 Gwerthoedd Proffesiynol Fersiwn 1: Parchu dysgwyr unigol a grwpiau o ddysgwyr, a Fersiwn 2: hyrwyddo ymgysylltiad ym meysydd dysgu a chyfle cyfartal. Mae’n ganolog i Faes Gweithgaredd A2: ‘Addysgu a\/neu gefnogi dysgu drwy ddulliau ac amgylcheddau priodol’. Mae hefyd yn galluogi K2: ‘Dulliau addysgu a\/neu gefnogi dysgu’.\u202f<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Addysgeg Empathetig a Thosturiol<\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

Nid rhywbeth “braf i’w gael” mewn addysg yn unig yw empathi, mae’n drawsnewidiol. Mae addysgu empathetig yn gwella ymgysylltiad \u00e2 myfyrwyr, yn lleihau pryder ac yn meithrin amgylchedd dysgu cefnogol (Stratton-Maher 2025). Mae Killingback et al. (2024: 2) yn dadlau, er bod gan brifysgolion ystod o wasanaethau lles a chymorth, bod y rhain y tu allan i’r profiad addysgegol, ac felly mae angen ystyried bod ‘gan bob un ohonom gyfrifoldeb ar y cyd i hyrwyddo lles myfyrwyr wrth gynnig amgylchedd dysgu cadarnhaol’.<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae’r syniad o addysgu mewn modd gofalgar ac ymatebol yn cynnwys athrawon yn gwrando’n weithredol ar fyfyrwyr, yn cydnabod eu hemosiynau, ac yn dangos empathi wrth fynd i’r afael \u00e2’u hanghenion (Noddings, 1992). Mae’r dull hwn yn cyfrannu’n sylweddol at feithrin amgylchedd cefnogol yn yr ystafell ddosbarth. Mae addysgu gydag empathi yn golygu cydnabod a gwerthfawrogi lleisiau a dewisiadau myfyrwyr yn ystod eu profiad dysgu. Mae cynnig cyfleoedd i fyfyrwyr fynegi eu diddordebau a’u dewisiadau yn cynyddu ymgysylltiad a chymhelliant (Lambert, 2015; Harter, 2012) (Hossain et al. 2024).<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Empathi athrawon yw’r graddau y mae hyfforddwyr yn gweithio iddynt i ddeall sefyllfaoedd personol a chymdeithasol myfyrwyr yn ddwfn, teimlo pryder mewn ymateb i emosiynau cadarnhaol a negyddol myfyrwyr, a chyfleu eu dealltwriaeth a’u pryder i fyfyrwyr drwy eu hymddygiad (Meyers et al. 2019). Gall addysgu gydag empathi hefyd ddysgu myfyrwyr i ddeall ac ymarfer eu sgiliau wrth ddatblygu empathi. Darllenwch yr astudiaeth achos fanwl hon gan rai o staff Prifysgol Caerdydd, neu <\/span>ddarllen eu herthygl yma.<\/span><\/a>\u00a0<\/span><\/p>\n \n\n

\n
\n Globe<\/title><\/path><\/svg> <\/div>\n \n
\n

Addysgegau Empathetig<\/h3>
\n
\n

D<\/span>efnyddio\u2019r celfyddydau perfformio, dulliau ethnograffig a dylunio cyfranogol i ddatblygu ffyrdd cynhwysol o feddwl. Yn y prosiect hwn, gwahoddwyd myfyrwyr gan yr Ysgol Pensaern\u00efaeth i archwilio'n uniongyrchol anghenion perfformwyr ag anableddau corfforol a\/neu ddysgu trwy gymryd rhan mewn gemau ac arbrofion yn ymwneud \u00e2\u2019r celfyddydau perfformio. Fe wnaethon nhw weithio ar friff byw, ymgysylltu \u00e2 gr\u0175p drama cynhwysol, a chynnig dyluniadau llwyfan. Mae'n<\/span> ehangu o arbrofion addysgeg <\/span>Amalia<\/span> Banteli<\/span> yn ystod uned Stiwdio Fertigol Ysgol Pensaern\u00efaeth Cymru 2020:\u202f<\/span><\/span>Mynediad a Chynhwysiant<\/span><\/span><\/a>.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Mae'r prosiect <\/span>Addysgegau<\/span> Empathetig<\/span>, yn ogystal \u00e2\u2019r Stiwdio Fertigol Mynediad a Chynhwysiant, wedi dangos bod creu cysylltiadau <\/span>empathetig<\/span> rhwng myfyrwyr ac aelodau o gymunedau anabl yn gwneud i fyfyrwyr fyfyrio'n feirniadol ar gynwysoldeb fel gwerth yn eu disgyblaeth. Daeth i\u2019r amlwg i\u2019r myfyrwyr pensaern\u00efaeth a gymerodd ran yn y prosiect fod eu hethos dylunio yn ehangu y tu hwnt i bwrpas ac estheteg pensaern\u00efol i greu gofod a fformatau cyfathrebu sy'n gynhwysol i bawb.\u202f Fe wnaeth y cydweithrediad ar brosiect byw a\u2019r cynllun cyfnewid adnoddau creadigol gael gwared ar agweddau nawddoglyd tuag at ddylunio cyfranogol ac ymgysylltu \u00e2'r cyhoedd, a chaniat\u00e1u i'r holl aelodau oedd yn gysylltiedig \u00e2\u2019r prosiect gyfrannu'n hyderus at wahanol rannau ohono.<\/span><\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Fideo:\u202f<\/span>Myfyrdodau myfyrwyr ar y prosiect Addysgeg Empathetig<\/span><\/span><\/a>\u00a0<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n <\/div>\n <\/div> \n\n \n

\u00a0<\/span>Chwarae a Gemau<\/span>\u00a0<\/span><\/h2>\n

Dysgu ac addysgu chwareus mewn Addysg Uwch\u00a0<\/span><\/b>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae dysgu ac addysgu chwareus mewn Addysg Uwch yn golygu bod dysgwyr yn weithredol ac yn mynd ati i gyflawni tasgau gyda chwilfrydedd, creadigrwydd ac yn hapus. Mae bod yn chwareus yn ffordd o feddwl, yn ffordd o fod ac yn barodrwydd i roi cynnig ar rywbeth newydd, cymryd risgiau a rhoi cynnig ar rywbeth anodd lle nad oes sicrwydd o lwyddiant.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae cwisiau a <\/span>chroeseiriau<\/span><\/a> yn enghreifftiau o ddulliau chwareus a all ysgogi dysgwyr, hwyluso rhyngweithio cymdeithasol a bod yn offer asesu ffurfiannol defnyddiol.\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n

Mae dysgu sy\u2019n seiliedig ar gemau yn enghraifft o ddull addysgu chwareus ac mae’n cynnwys chwarae gemau a all wella’r profiad dysgu, ysgogi ac ennyn diddordeb dysgwyr a datblygu sgiliau drwy heriau a thasgau datrys problemau. Mae yna lawer o fathau o gemau fel gemau bwrdd, gemau cardiau, gemau corfforol, gemau digidol\/fideo neu gemau bwrdd chwarae r\u00f4l (TTRPGs) ac ystafelloedd dianc. Gall yr adnoddau hyn eich helpu i ddatblygu ystafell ddianc:\u00a0<\/span>\u00a0<\/span><\/p>\n