{"id":437,"date":"2023-07-20T10:14:16","date_gmt":"2023-07-20T09:14:16","guid":{"rendered":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/?page_id=437"},"modified":"2026-10-23T10:13:16","modified_gmt":"2026-10-23T09:13:16","slug":"addysgeg-cynaliadwy","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/cy\/trosolwg-or-themau\/cynaliadwyedd\/addysgeg-cynaliadwy\/","title":{"rendered":"Beth a olygwn wrth gynaliadwyedd?"},"content":{"rendered":"<figure id=\"post-8701 media-8701\" class=\"image align-none\"><img decoding=\"async\" class=\"alignright\" style=\"width: 530px;height: 315px\" src=\"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/files\/2024\/12\/Screenshot-2024-12-19-at-08.11.49.png\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>Mae&#8217;r dudalen hon yn eich cyflwyno i&#8217;r cysyniadau allweddol sy&#8217;n sail i gynaliadwyedd, ac mae ar gyfer unrhyw un sydd eisiau dysgu am gynaliadwyedd ac addysg datblygu cynaliadwy.<\/p>\n<p>Aliniad y Fframwaith Safonau Proffesiynol: V1, V2, V4, K1,K2, K5<\/p>\n<p>Gallwch ddatblygu eich dysgu ymhellach yn ein pum gweithdy cysylltiedig ar Gynaliadwyedd. Mae rhagor o wybodaeth ar <a href=\"https:\/\/intranet.cardiff.ac.uk\/staff\/training-and-development\/staff-courses-and-programmes\/events-and-training\">dudalen DPP yr Academi Dysgu ac Addysgu.<\/a><\/p>\n<p>Wrth egluro ein ffordd o ymdrin \u00e2 thema Cynaliadwyedd yn y Pecyn Cymorth hwn, mae angen i ni edrych ar rai diffiniadau.<\/p>\n<p>Diffiniadau allweddol:<\/p>\n<div class=\"accordion accordion-accessible\"><div class=\"accordion-section\">\n        <h2 class=\"accordion-section-header-title collapsed\" data-toggle=\"collapse\" href=\"#content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-1\"\n        aria-expanded=\"false\"><svg class=\"icon icon-chevron-right\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 19.75 32\">\n    <title>Chevron right<\/title>\n    <path d=\"M6.13,28.28L18.41,16,6.13,3.72,9.84,0l16,16-16,16Z\" transform=\"translate(-6.13 0)\"><\/path>\n<\/svg> Cynaliadwyedd<\/h2> <div class=\"accordion-section-body collapse \" id=\"content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-1\"><p>Gellir deall <strong>cynaliadwyedd<\/strong> mewn nifer o ffyrdd.<\/p>\n<p>Ym maes addysg uwch yng Nghymru, mae cynaliadwyedd yn gysyniad eang sy'n mynd y tu hwnt i faterion amgylcheddol yn unig. Mae'n cyfeirio at y modd y mae prifysgolion yn gweithredu, yn addysgu, ac yn cyfrannu at gymdeithas mewn ffyrdd sy'n gyfrifol yn amgylcheddol, yn deg yn gymdeithasol, ac yn economaidd hyfyw yn y tymor hir.<\/p>\n<figure id=\"post-9539 media-9539\" class=\"image align-none\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/files\/2024\/12\/group-scaled.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p><strong>Cynaliadwyedd wrth ddysgu ac addysgu<\/strong><\/p>\n<p>Ym maes addysg uwch, mae'n rhan o'n dyletswydd i baratoi myfyrwyr i \u201clunio dyfodol mwy teg a chynaliadwy gyda\u2019i gilydd.\u201d\u00a0 Mae hyn yn golygu cynnwys y syniad ym mhob disgyblaeth a chyd-destun yn y brifysgol.<\/p>\n<p>Efallai mai dyma\u2019r fath o olwg fydd ar hyn:<\/p>\n<ul>\n<li>Cynnwys cynaliadwyedd mewn cyrsiau ac arferion addysgu (fel ymdrin \u00e2 phroblemau drwg, y Nodau Datblygu Cynaliadwy)<\/li>\n<li>Helpu myfyrwyr i ddatblygu gwybodaeth, sgiliau a gwerthoedd i fynd i'r afael \u00e2 heriau byd-eang (fel cynnwys 8 Cymhwysedd Cynaliadwyedd UNESCO neu gefnogi dysgwyr \u00e2 Dysgu sy\u2019n Seiliedig ar Broblemau)<\/li>\n<li>Annog meddwl yn feirniadol am faterion fel newid hinsawdd, anghydraddoldeb, a defnydd o adnoddau (drwy ddysgu gweithredol fel chwarae r\u00f4l, dadleuon a thrafodaethau. Gall hyn hefyd gynnwys gweithio rhyngddisgyblaethol)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mae hefyd yn cynnwys <strong>Ymchwil ac Arloesi. <\/strong>Mae prifysgolion yn cyfrannu drwy\u2019r canlynol:<\/p>\n<ul>\n<li>Cynnal ymchwil ar newid hinsawdd, ynni adnewyddadwy, a systemau cynaliadwy<\/li>\n<li>Cefnogi arloesedd sydd o fudd i gymdeithas a'r amgylchedd<\/li>\n<\/ul>\n<p>Mae hefyd <strong>yn golygu cymryd<\/strong><strong> cyfrifoldeb lleol a byd-eang.\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>\u00a0Gweithio gyda chymunedau a diwydiannau lleol<\/li>\n<li>Hybu dinasyddiaeth fyd-eang ac ymwybyddiaeth foesegol<\/li>\n<li>Cefnogi polis\u00efau fel Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015, sy'n annog meddwl a chydweithio hirdymor<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Mae hefyd yn cefnogi dysgu gydol oes a sgiliau at y dyfodol<\/strong><\/p>\n<p>Un nod allweddol yw cynhyrchu graddedigion sy'n ymwybodol o gynaliadwyedd sydd:<\/p>\n<ul>\n<li>Yn deall heriau sy\u2019n ymwneud \u00e2 chynaliadwyedd<\/li>\n<li>Yn gallu datrys problemau yn y byd go iawn<\/li>\n<li>Yn gyflogadwy yn yr economi werdd a chymdeithasol gyfrifol<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Gweithgaredd: <!--StartFragment --><span class=\"cf0\">Beth mae Cynaliadwyedd yn ei olygu i chi? Ychwanegu Delwedd i'r <a href=\"https:\/\/padlet.com\/cardiff\/what-is-sustainability-vser89m7v6jnhl8o\">Padlet<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n<p>Ystyriwch y canlynol:<\/p>\n<p><!--StartFragment --><\/p>\n<p class=\"pf0\"><span class=\"cf0\">1. Beth mae cynaliadwyedd yn ei olygu i chi a sut mae eich llun yn cyfleu hyn?<\/span><\/p>\n<p class=\"pf0\"><span class=\"cf0\">2. Pam mae cynaliadwyedd yn bwysig i chi?<\/span><\/p>\n<p class=\"pf0\"><span class=\"cf0\">3. Sut dylai sefydliadau addysg uwch addysgu am gynaliadwyedd fel y bydd yn gynhwysol ac yn berthnasol i bawb?<\/span><\/p>\n<p><!--EndFragment --><\/p>\n<p><!--EndFragment --><\/p>\n<\/div> <\/div><div class=\"accordion-section\">\n        <h2 class=\"accordion-section-header-title collapsed\" data-toggle=\"collapse\" href=\"#content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-2\"\n        aria-expanded=\"false\"><svg class=\"icon icon-chevron-right\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 19.75 32\">\n    <title>Chevron right<\/title>\n    <path d=\"M6.13,28.28L18.41,16,6.13,3.72,9.84,0l16,16-16,16Z\" transform=\"translate(-6.13 0)\"><\/path>\n<\/svg> Tair Carreg Sylfaen Cynaliadwyedd <\/h2> <div class=\"accordion-section-body collapse \" id=\"content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-2\"><figure id=\"post-8602 media-8602\" class=\"image align-none\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/files\/2024\/12\/Screenshot-2024-12-17-at-12.04.32.png\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>Cyfeirir yn aml at \u2018Dair Carreg Sylfaen Cynaliadwyedd':<\/p>\n<p>1. Mae <strong>stiwardiaeth amgylcheddol <\/strong>yn cyfeirio at ein hamgylchedd ffisegol \u2013 y biosffer. Mae hyn yn cynnwys d\u0175r, ansawdd yr aer, ffrwythlondeb y pridd, ffynonellau bwyd a natur. Mae'n ystyried yr ecosystemau sy'n bytholi ein hamgylchedd ffisegol.<\/p>\n<p>2. Mae <strong>effeithlonrwydd economaidd <\/strong>yn cyfeirio at safon byw pob system. Mae hyn yn cynnwys ystyried yn ofalus unrhyw gyfaddawdu amgylcheddol niweidiol a allai effeithio ar genedlaethau\u2019r dyfodol. Mae hyn yn cynnwys arbed ynni, lleihau olion traed carbon a lleihau gwastraff. Y prif gysyniad ar gyfer cynaliadwyedd economaidd yw gwrthod prosesau byrdymor ac ystyried lles hirdymor y blaned.<\/p>\n<p>3. Mae <strong>cyfrifoldeb cymdeithasol <\/strong>yn cyfeirio at drin pawb yn deg trwy sicrhau amhleidgarwch. Mae hyn hefyd yn cysylltu \u00e2 chyfiawnder cymdeithasol, sy'n ystyried y modd y mae strwythurau cymdeithas yn cefnogi systemau cymdeithasol teg ac yn targedu materion sy'n rhwystro hyn. Mae hyn hefyd yn cynnwys cynnal iechyd a lles pobl a chymunedau.<\/p>\n<\/div> <\/div><div class=\"accordion-section\">\n        <h2 class=\"accordion-section-header-title collapsed\" data-toggle=\"collapse\" href=\"#content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-3\"\n        aria-expanded=\"false\"><svg class=\"icon icon-chevron-right\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 19.75 32\">\n    <title>Chevron right<\/title>\n    <path d=\"M6.13,28.28L18.41,16,6.13,3.72,9.84,0l16,16-16,16Z\" transform=\"translate(-6.13 0)\"><\/path>\n<\/svg> Datblygu Cynaliadwy<\/h2> <div class=\"accordion-section-body collapse \" id=\"content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-3\"><figure id=\"post-9540 media-9540\" class=\"image align-none\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/files\/2024\/12\/one-world-scaled.jpg\" alt=\"\" \/><\/figure>\n<p>Mae polis\u00efau rhyngwladol a chenedlaethol o ddiwedd y 1980au wedi symud y ffocws oddi ar fudiad amgylcheddol a phryderon llygredd y 1970au, lle mai'r prif nod oedd gwarchod yr amgylchedd naturiol, tuag at 'ddatblygu cynaliadwy'.<\/p>\n<p>Daw diffiniad a ddyfynnir yn aml o 'ddatblygu cynaliadwy' o adroddiad <a href=\"https:\/\/sustainabledevelopment.un.org\/content\/documents\/5987our-common-future.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">1987 Comisiwn y Byd ar yr Amgylchedd a Datblygu (WCED)<\/a>, a elwir fel arfer yn <em>Adroddiad Brundtland<\/em>.<\/p>\n<p><span style=\"color: #800080;\"><strong><em>'Datblygiad cynaliadwy yw datblygiad sy'n diwallu anghenion y presennol heb beryglu gallu cenedlaethau'r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain.' <\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p>Gweler <a href=\"https:\/\/sdgs.un.org\/goals\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nodau Datblygu Cynaliadwy y Cenhedloedd Unedig<\/a> neu'r dudalen <u>Pam Cynaliadwyedd?<\/u> i gael gwybod rhagor am hyn.<\/p>\n<\/div> <\/div><div class=\"accordion-section\">\n        <h2 class=\"accordion-section-header-title collapsed\" data-toggle=\"collapse\" href=\"#content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-4\"\n        aria-expanded=\"false\"><svg class=\"icon icon-chevron-right\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" viewBox=\"0 0 19.75 32\">\n    <title>Chevron right<\/title>\n    <path d=\"M6.13,28.28L18.41,16,6.13,3.72,9.84,0l16,16-16,16Z\" transform=\"translate(-6.13 0)\"><\/path>\n<\/svg> Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy (ADC)<\/h2> <div class=\"accordion-section-body collapse \" id=\"content-what-do-we-mean-by-sustainability-cy-4\"><figure id=\"post-8705 media-8705\" class=\"image align-none\"><a href=\"https:\/\/cf.sharepoint.com\/:b:\/t\/CurriculumDevelopment-ToolkitOwners\/EcDxNd_OkpxMh7hWnM7vv5YBR9-ugD-auY6270mg6ldxqw?e=4RnUjz\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"alignright\" style=\"width: 282px; height: 397px;\" src=\"http:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/files\/2024\/12\/Screenshot-2024-12-19-at-08.26.30.png\" alt=\"\" \/><\/a><\/figure>\n<p>Mae 'Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy' (ADC) wedi cymryd lle addysg amgylcheddol draddodiadol i raddau helaeth mewn polis\u00efau a thrafodaethau academaidd.<\/p>\n<p>Yn wahanol i addysg amgylcheddol, sy'n canolbwyntio mwy ar natur ac ecosystemau (ecocentrig), mae Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy (ESD) yn cymryd dull holistaidd sy'n canolbwyntio ar les dynol, gan gynnwys materion fel tlodi ac anghydraddoldeb cymdeithasol.<\/p>\n<p>Mae ADC yn rhyngddisgyblaethol, sy'n golygu ei bod yn tynnu o feysydd astudio amryfal, ac yn pwysleisio sgiliau addysgu a meddwl yn feirniadol i helpu unigolion i gymryd camau ystyrlon tuag at greu cymdeithas fwy cynaliadwy.<\/p>\n<p>Mae hefyd yn gofyn am ddehongli goddrychol, ac mae'n golygu llunio barn ar werth, gan ei bod yn delio \u00e2 materion cymhleth a dadleuol yn aml.<\/p>\n<p>Mae Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy (ESD) yn cyd-fynd \u00e2 golwg ar wybodaeth fel rhywbeth amlweddog, sy'n gweld gwybodaeth yn esblygu drwy ryngweithiadau ac yn cael ei siapio gan ein byd sy'n newid yn barhaus.<\/p>\n<p>Gweler <a href=\"https:\/\/cf.sharepoint.com\/:b:\/t\/CurriculumDevelopment-ToolkitOwners\/EcDxNd_OkpxMh7hWnM7vv5YBR9-ugD-auY6270mg6ldxqw?e=O9Ixzq\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Canllawiau Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy yr Asiantaeth Sicrhau Ansawdd\/Advance HE<\/a>, neu'r dudalen <a href=\"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/cy\/trosolwg-or-themau\/cynaliadwyedd\/asesiadau-cynaliadwy\/\">Pam Cynaliadwyedd?<\/a>\u00a0i gael gwybod rhagor am hyn.<\/p>\n<\/div> <\/div><\/div>\n<hr \/>\n<h2 id=\"section4\">Archwilio\u2019n ddyfnach<\/h2>\n<p><strong>Ble nesaf?<\/strong><\/p>\n<p>Dolen i dudalennau pecynnau cymorth eraill<\/p>\n<p>Gallwch ddarllen rhagor am gynaliadwyedd ar y tudalennau canlynol: Pam Cynaliadwyedd?, Ymgorffori Cynaliadwyedd mewn Dysgu ac Addysgu, a gallwch ddarllen rhagor hefyd am brosiectau Addysg ar gyfer Datblygu Cynaliadwy Prifysgol Caerdydd yn ein casgliad helaeth o astudiaethau achos.<\/p>\n<p><strong>Adnoddau a chyfeiriadau ychwanegol<\/strong><\/p>\n<p>Dawe, G., Jucker, R., and Martin, S. (2005).\u202f<em>Sustainable development in higher education: Current practice and future developments<\/em>. A report for the Higher Education Academy: York.<\/p>\n<p>Future Generations Wales (2022) \u2018Well-being of Future Generations (Wales) Act 2015\u2019. Future Generations Wales. Available from :\u202f<a href=\"https:\/\/www.futuregenerations.wales\/about-us\/future-generations-act\/\">https:\/\/www.futuregenerations.wales\/about-us\/future-generations-act\/<\/a>\u202f[Accessed on 28\/10\/24]<\/p>\n<p>Parkin, S., Johnson, A., Buckland, H. and White, E. (2004), Learning and Skills for Sustainable Development: Developing a Sustainability Literate Society, HEPS, London.<\/p>\n<p>QAA and Advance HE (2021) \u2018Education for Sustainable Development Guidance\u2019. [online pdf] The Quality Assurance Agency for Higher Education and Advance HE 2021<\/p>\n<p>Sterling, S (2001).\u202f\u202f<em>Sustainable Education.<\/em>\u202f Devon, England:\u202f Green Books<\/p>\n<p>Tilbury, D. and Wortman, D. (2004)\u202f<em>Engaging People in Sustainability<\/em>, IUCN \u2013 The World Conservation Union, Gland, Switzerland.<\/p>\n<p>UNESCO (2020) Education for Sustainable Development: a roadmap. Available from:\u202f<a href=\"https:\/\/unesdoc.unesco.org\/ark:\/48223\/pf0000374802.locale=en\">https:\/\/unesdoc.unesco.org\/ark:\/48223\/pf0000374802.locale=en<\/a><\/p>\n<p>UNESCO (2022)\u202f<a href=\"https:\/\/www.unesco.org\/en\/education\/sustainable-development\/need-know\">What you need to know about education for sustainable development | UNESCO<\/a><\/p>\n<p>Welsh Government (2009) \u2018One Wales: One Planet. The Sustainable Development Scheme of the Welsh Assembly Government\u2019. Welsh Government publication. Available from:\u202f<a href=\"https:\/\/www.bridgend.gov.uk\/media\/1505\/wd32.pdf\">https:\/\/www.bridgend.gov.uk\/media\/1505\/wd32.pdf<\/a>\u202f[Accessed on 31\/08\/22]<\/p>\n<p>Welsh Government (2019) \u2018Wales and the Sustainable Development Goals: Supplementary Report to the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland Voluntary National Review of progress towards the Sustainable Development Goals 2030\u2019.\u202f<em>Welsh Government publication.<\/em>\u202fAvailable from:\u202f<a href=\"https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/publications\/2019-07\/supplementary-report-to-the-uk-review-of-progress-towards-the-sustainable-development-goals-2030_0.pdf\">https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/publications\/2019-07\/supplementary-report-to-the-uk-review-of-progress-towards-the-sustainable-development-goals-2030_0.pdf<\/a>\u202f\u202f[Accessed on 31\/08\/22]<\/p>\n<p>Welsh Government (2021) \u2018The Co-operation Agreement\u2019.\u202f<em>Welsh Government publication<\/em>. Available from:\u202f<a href=\"https:\/\/gov.wales\/sites\/default\/files\/publications\/2021-11\/cooperation-agreement-2021.pdf\">The Co-Operation Agreement (gov.wales)<\/a>\u202f[Accessed on 31\/08\/22]<\/p>\n<p>Awdur y Dudalen gan: Academi Dysgu ac Addysgu Prifysgol Caerdydd: Dr Laura Barritt<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Mae'r dudalen hon yn eich cyflwyno i'r cysyniadau allweddol sy'n sail i gynaliadwyedd, ac mae ar gyfer unrhyw un sydd eisiau dysgu am gynaliadwyedd ac addysg datblygu cynaliadwy. Aliniad y [&hellip;]","protected":false},"author":8903,"featured_media":0,"parent":435,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"categories":[86],"tags":[],"class_list":["post-437","page","type-page","status-publish","hentry","category-cynaliadwyedd"],"meta_box":{"cu_accordion":"","cu_alert":"","cu_tabs":"","cu_quote":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8903"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=437"}],"version-history":[{"count":43,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12327,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/437\/revisions\/12327"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=437"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=437"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/sites.cardiff.ac.uk\/education-development-toolkit\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}