Ar Eich Cwrs: Meistr yn y Gwyddorau (MSc) Dylunio Adeiladau’n Amgylcheddol

Mae Cyd-destun Dylunio Adeiladau Amgylcheddol (CEBD) yn rhoi’r damcaniaethau sylfaenol i fyfyrwyr sy'n gysylltiedig â dadansoddi safle, hinsoddol a microhinsoddol a dylunio ar gyfer cysur yn yr awyr agored, yn ogystal â strategaethau priodol i fynd i'r afael â golau dydd mewn gofodau mewnol.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Dadansoddi effaith hinsawdd a microhinsawdd ar gysur mewn gofod yn yr awyr agored.
• Cynnig hunan-friff sy'n nodi gofynion y defnyddwyr a chyfyngiadau'r gofod yn yr awyr agored yn glir.
• Cynnig ymyriadau priodol i wella cysur mewn gofod yn yr awyr agored sy'n addas i'r cyd-destun.
• Darparu digon o dystiolaeth i amddiffyn dewisiadau.
• Dewis deunyddiau sy'n ystyried effaith amgylcheddol ac argaeledd adnoddau.
• Gwerthuso llwyddiant yr ymyriadau mewn perthynas â'r amcanion ar gyfer cysur mewn gofod yn yr awyr agored a chynnig datblygiadau i wella eu gallu.
• Dadansoddi tueddiadau o ddata i lywio datrysiad.
• Cysylltu amodau'r safle â golau dydd mewn gofod mewnol.
• Cynllunio a rheoli dysgu yn annibynnol a gweithio i derfynau amser

Mae Dylunio Ardaloedd Caeedig mewn Adeiladau Amgylcheddol yn ymdrin â phwysigrwydd adeiladu unedau caeedig wrth hwyluso strategaethau goddefol i wella cysur meddianwyr wrth leihau'r defnydd o ynni ac allyriadau llygredd (e.e. i liniaru’r newid yn yr hinsawdd).  Mae'r modiwl yn rhoi egwyddorion dylunio goddefol i fyfyrwyr ar gyfer awyru, gwresogi ac oeri adeiladau.  Mae'r gwaith prosiect yn cynnig cyfle i fyfyrwyr roi rhai o'r strategaethau a addysgir ar waith a’u datblygu'n fanylach, gan arwain at ddatblygu sgiliau gwybodaeth a gwerthuso perfformiad arbenigol.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Dadansoddi effaith hinsawdd a microhinsawdd ar gysur o fewn adeilad sy’n cael ei gynnal heb ymyrraeth fecanyddol.
• Cynnig strategaethau i wella cysur o fewn adeilad sy’n cael ei gynnal heb ymyrraeth fecanyddol sy'n addas i'r cyd-destun/microhinsawdd.  Rhowch ddigon o dystiolaeth i gyfiawnhau eich dewisiadau.
• Gwerthuso llwyddiant y strategaethau o ran rhoi cysur (golau dydd, gwresogi, oeri, awyru) yn yr adeilad sy’n cael ei gynnal heb ymyrraeth fecanyddol a chynnig datblygiadau i wella eu gallu.
• Ymchwilio i'r berthynas rhwng strategaethau goddefol a phriodweddau'r deunyddiau a gynigir ar gyfer ardal gaeedig yr adeilad.
• Esbonio o leiaf un strategaeth oddefol yn fanwl – ystyriwch gyflwr presennol y mae mewn perthynas â dulliau goddefol o gasglu, storio, dosbarthu a defnyddio ynni

Mae Pennu Adeiladau Amgylcheddol yn adeiladu ar y modiwl “Dylunio Ardaloedd Caeedig mewn Adeiladau Amgylcheddol” blaenorol.  Mae'n egluro'r opsiynau ar gyfer gwella cysur meddianwyr drwy gyflwyno gwasanaethau mecanyddol priodol wrth leihau allyriadau carbon, gan gyfeirio at dargedau carbon sero net a phroblemau newid hinsawdd.  Mae hyn yn cynnwys potensial gwasanaethau hybrid (goddefol a mecanyddol) yn ogystal â chynhyrchu ynni adnewyddadwy.  Bydd y myfyriwr yn dewis un pwnc amgylcheddol arall ar gyfer ymchwiliad manwl (megis storio ynni, deunyddiau cynaliadwy, dŵr cynaliadwy, ansawdd aer dan do, carbon oes gyfan, economi gylchol, costio oes gyfan, bioamrywiaeth, darparu bwyd trefol, addasu i'r newid yn yr hinsawdd a gwydnwch).

Sgiliau a Ddatblygir:

• Dadansoddi gofynion gwasanaethau mecanyddol adeilad, gan gyfeirio at ei ddefnydd, ffurf, adeiladwaith a lleoliad.
• Cynnig strategaethau i sicrhau cysur (gan gyfeirio at oleuadau, awyru, oeri a/neu wresogi) yn yr adeilad wrth leihau'r galw am bŵer, y defnydd o ynni ac allyriadau carbon.
• Asesu llwyddiant y strategaethau mewn perthynas â'r amcanion ar gyfer cysur, y llwyth pŵer, y defnydd o ynni ac allyriadau carbon.
• Ymchwilio i oblygiadau dylunio adeiladau amgylcheddol ar faterion cynaliadwyedd cyfannol a’r newid yn yr hinsawdd

Mae'r modiwl hwn yn cyflwyno cysyniadau cynaliadwyedd. Mae'n ystyried datblygiad hanesyddol y mudiad 'gwyrdd' a newid hinsawdd yn gyd-destun pwysig ar gyfer datblygu cynaliadwy.

Mae'n nodi safbwyntiau gwahanol am gynaliadwyedd a fabwysiadir heddiw, ar lefel ddamcaniaethol yn ogystal ag ymarferol, ac yn annog myfyrwyr i gwestiynu'r rheini yn ogystal â'u safbwyntiau eu hunain. Mae'r modiwl yn gofyn i fyfyrwyr ddatblygu eu safbwynt eu hunain am gynaliadwyedd mewn perthynas â graddfa ddatblygu benodol (o adeiladau unigol drwy gymunedau i raddfa drefol), wrth gynnwys yr ystyriaethau cymdeithasol ac amgylcheddol sy'n sail i gynaliadwyedd yn yr amgylchedd adeiledig (h.y. iechyd a lles, cyfiawnder cymdeithasol, cyfrifoldeb proffesiynol a moeseg).

Mae'r modiwl yn rhoi strwythur i fyfyrwyr ddatblygu, trafod a llunio eu safbwynt cynaliadwyedd personol a myfyrio ar rôl eu proffesiwn dewisol yn y dyfodol wrth sicrhau cynaliadwyedd cyfannol.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Egluro cymhlethdodau a chyd-ddibyniaethau datblygu cynaliadwy a'r cyfyngiadau sy'n gysylltiedig â rhoi egwyddorion cynaliadwyedd ar waith ar raddfa datblygu ddewisedig.
• Llunio safbwynt â chyfiawnhad i ddangos yr hyn gall y rôl broffesiynol o'u dewis ei wneud i wella cynaliadwyedd cyfannol mewn perthynas â'r amgylchedd adeiledig.
• Ysgrifennu adroddiad clir a hygyrch i ddadansoddi'r cysyniad o gynaliadwyedd a’i gyd-destun.

Pryder hollbwysig wrth ddylunio’r amgylchedd adeiledig yw'r angen i leihau'r defnydd o ynni wrth sicrhau cysur a boddhad y defnyddwyr neu'r meddianwyr.

Thema drosfwaol y modiwl yw cysur: bod yr amgylchedd adeiledig yn cael ei greu i ddarparu cysur thermol, gweledol ac acwstig derbyniol i'r meddianwyr.  Yn aml, gall hyn arwain at ofynion ynni uchel, a rôl y dylunydd amgylcheddol yw optimeiddio, gan gynhyrchu'r amgylchedd gorau ar gyfer y lleiaf o ynni.

Er mwyn cynorthwyo gyda'r optimeiddio hwn, nod y modiwl hwn yw darparu gwybodaeth a dealltwriaeth o'r mecanweithiau ffisegol y mae'r amgylchedd adeiledig yn eu defnyddio i ddefnyddio ynni er mwyn cael cysur dynol.  Mae'n adeiladu o gysyniadau sy'n ymwneud â llif ynni o'r amgylchedd amgylchynol, neu hinsawdd, trwy amlen yr adeilad fel hidlydd goddefol, i wasanaethau mecanyddol gweithredol.  Ystyrir y dulliau sydd ar gael i'r dylunydd i reoli neu ddylanwadu ar gysur ac ynni.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Egluro terminoleg a chysyniadau datblygedig yn ymwneud â ffiseg adeiladau, systemau ynni goddefol a gweithredol, a chysur dynol yn yr amgylchedd adeiledig.
• Defnyddio cysyniadau o'r fath i gynnig atebion i broblemau cymhleth wrth ddylunio’r amgylchedd adeiledig ac yn ei berfformiad.
• Cyfrifo'r gofyniad ynni a amcangyfrifir a chysur thermol adeilad syml.
• Drwy ddadansoddi’r amcangyfrifon hynny, cynnig a gwerthuso effeithiolrwydd gwelliannau i ddyluniad neu fanyleb yr adeilad hwnnw er mwyn gwella ei berfformiad.
• Archwilio, gan ddefnyddio enghreifftiau priodol, yr arferion gorau cyfredol, neu’r arferion gorau sy'n dod i'r amlwg, mewn agwedd ar ddyluniad neu fanyleb yr amgylchedd adeiledig.

Mae'r modiwl hwn yn canolbwyntio ar gyflwyno'r dulliau a'r technegau y gall dylunwyr, perchnogion a gweithredwyr adeiladau eu defnyddio i bennu p’un a yw eu hadeiladau'n perfformio yn ôl y disgwyl. Ei nod yw cyflwyno mesur, a gwerthuso ôl-feddiannaeth.

Mae angen i adeiladau berfformio yn ôl y disgwyl er mwyn datblygu'r amgylchedd adeiledig yn gynaliadwy.  Mae profiad wedi dangos i ni y bydd adeiladau sy'n anghyfforddus, yn cael eu gweithredu'n wael, neu wedi'u cynnal a'u cadw'n wael, yn defnyddio llawer mwy o adnoddau nag y cawsant eu cynllunio ar eu cyfer.

Mae'r modiwl yn seiliedig ar y gred bod gwerthuso, adborth a beirniadaeth yn gydrannau hanfodol i gynnydd dylunio. Dim ond pan fydd yr asesiad hwn wedi'i gwblhau gan ddefnyddio dulliau credadwy a phriodol y gellir sicrhau cynnydd. Nod y modiwl yw atgyfnerthu'r neges hon a chyflwyno nifer o ddulliau a thechnegau ymchwilio a dadansoddol i'r myfyriwr, gan gynnwys efelychu, mesur ac arolygu. Bydd yn ystyried safbwyntiau ffisegol a dynol yr amgylchedd adeiledig ac yn defnyddio dulliau sy'n briodol i ymchwiliadau academaidd a rhai sy'n seiliedig ar ymarfer.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Nodi ffactorau sy'n cyfrannu'n gadarnhaol at berfformiad cynaliadwy adeiladau sy'n cael eu defnyddio.
• Nodi technegau monitro ac ymchwil priodol i werthuso perfformiad adeiladu a datblygu sydd ar waith.
• Esbonio sut y gellir monitro ac ymchwilio i helpu i wella perfformiad adeiladu.

Mae'r modiwl hwn yn cyflwyno methodolegau ymchwil fel paratoad allweddol ar gyfer modiwl y traethawd hir. Bydd ymchwil academaidd seiliedig ar arferion da yn cael ei harchwilio. Bydd gwahanol ddulliau o fynd i’r afael ag ymchwil, y methodolegau a ddefnyddir i ymgymryd ag ymchwil academaidd, a’r ffynonellau gwybodaeth ar gyfer ymchwil yn cael eu cyflwyno, eu hegluro a'u hymarfer, i gyd o fewn cyd-destun Gwyddor Bensaernïol a dylunio.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Asesu cyflwr presennol y maes mewn perthynas â phroblem ymchwil a nodwyd yn feirniadol.
• Nodi mewn manylder dull casglu data a dadansoddi data posibl addas ar gyfer y broblem ymchwil a nodwyd, gan gynnwys ystyried yr amser sydd ar gael i gynnal yr astudiaeth.
• Rhesymu’n feirniadol dros ddefnyddio'r dulliau hyn i'r broblem ymchwil a ddewiswyd gan ddefnyddio ysgrifennu academaidd ffurfiol.

Mae dyluniad carbon isel yn gofyn am ddull holistaidd o ddefnyddio ynni adeilad. Mae angen i'r dylunydd ddeall mewn egwyddor sut mae adeiladau'n defnyddio ynni ac ategu'r ddealltwriaeth hon â thystiolaeth o ddefnydd ynni o'r maes. Bydd angen iddo allu gweithio gyda nodau ar gyfer dylunio adeiladau, megis safonau di-garbon, a ffyrdd o wrthbwyso’r defnydd o ynni gyda thechnolegau adnewyddadwy.

Felly, amcanion y modiwl yw cyflwyno’r canlynol;

• y ffyrdd y mae adeiladau'n defnyddio ynni
• dulliau cyflawni gofynion ynni adeiladau drwy ynni adnewyddadwy a systemau ynni isel
• technegau asesu ôl troed carbon a pherfformiad yr adeilad gan ddefnyddio meincnodi

Sgiliau a Ddatblygir:

• Esbonio sut mae adeiladau’n defnyddio ynni, gofynion a llwythi adeiladau ac effaith deiliadaeth ar y defnydd o ynni.
• Esbonio’r defnydd o dechnolegau adnewyddadwy a thechnolegau oeri ynni isel mewn adeiladau.
• Dangos dealltwriaeth sylfaenol o’r cysyniad o ynni ymgorfforedig.
• Dangos dealltwriaeth o ddulliau asesu ar gyfer dylunio cynaliadwy.
• Gwerthuso pa mor dda mae adeilad yn cyflawni dyluniad carbon isel.
• Asesu effaith opsiynau gwasanaethau adeiladu amrywiol ar broblem dylunio adeiladau.

Bwriad y modiwl hwn yw rhoi’r cyfle i fyfyrwyr ganolbwyntio ar agwedd ar y pwnc a addysgir ac ymchwilio iddi mewn mwy o fanylder.  Yn ogystal â chryfhau eu harbenigedd, bydd y modiwl hwn yn eu helpu i atgyfnerthu eu gallu i astudio’n annibynnol a dysgu rhai o'r technegau sydd eu hangen i gynnal ymchwil a datblygu gwybodaeth ym maes pwnc dewisol y cynllun astudio.

Mae'r modiwl hwn yn cynnwys prosiect ymchwil. Traethawd hir yw’r unig ddarn o waith i'w gyflwyno i'w arholi, a bydd hwn yn adroddiad ar yr ymchwil, wedi'i ysgrifennu hyd at safon benodol.

Sgiliau a Ddatblygir:

• Dangos gwybodaeth systematig mewn agwedd benodol ar faes y pwnc.
• Diffinio’r amcanion sy'n berthnasol i'r broblem ymchwil a ddewiswyd sy'n berthnasol i faes pwnc y cynllun astudio.
• Cynnig dyluniad ymchwil priodol a/neu ddull ymchwil i fynd ar drywydd y broblem ymchwil a ddewiswyd;
• Defnyddio dulliau ymchwil sefydledig yn gynhyrchiol wrth ddilyn amcanion yr ymchwil.
• Dehongli canlyniadau'r ymchwil mewn modd cymhellol ac argyhoeddiadol mewn perthynas â'i amcanion.
• Cynnal gwerthusiad a dadansoddiad beirniadol o gorff o wybodaeth, neu gyfraniad gwreiddiol at wybodaeth.
• Dangos dull trylwyr, systematig a manwl o gynnal a gweithredu’r ymchwil ac adrodd arni.
• Cyfleu amcanion, dulliau a chanlyniadau'r ymchwil yn glir ac mewn arddull sy'n briodol i'r gynulleidfa ddisgwyliedig.