Programme Scoping -new

Cwmpasu Rhaglenni

I bwy mae’r dudalen hon?

Mae’r dudalen hon ar gyfer cydweithwyr sy’n arwain, cefnogi neu adolygu datblygiad rhaglen newydd, neu’n ailddylunio rhaglen bresennol yn sylweddol. Gallai hefyd fod yn ddefnyddiol i gydweithwyr gwasanaethau proffesiynol, partneriaid allanol, myfyrwyr ac eraill sydd eisiau deall sut mae meddwl cynnar da yn edrych yng nghyd-destun rhaglenni prifysgolion y DU. Mae Advance HE wedi cynhyrchu Fframwaith ar gyfer Gwella Llwyddiant Myfyrwyr mewn Addysg Uwch a allai fod yn ddefnyddiol yn eich ystyriaethau.

Mae cwmpasu rhaglenni’n dod cyn gwaith dylunio cwricwlwm manwl. Dyma’r pwynt lle mae syniad addawol yn cael ei brofi: yn academaidd, yn strategol, yn ariannol ac yn ymarferol. Nid y nod yw ysgrifennu manyleb lawn y rhaglen ar y cam hwn. Y bwriad yw penderfynu a oes gan y cynnig bwrpas clir, cynulleidfa gredadwy, rhesymeg addysgol argyhoeddiadol, a llwybr realistig i’w gyflawni.

Beth y dylai ymarfer cwmpasu rhaglenni ei wneud

Dylai ymarfer cwmpasu da ddwyn tri math o dystiolaeth ynghyd: yr achos academaidd, achos y myfyriwr a’r farchnad, a’r achos cyflawni. Mae’r rhain yn gysylltiedig. Gall rhaglen fod yn ddeallusol gryf ond yn anodd recriwtio iddi. Efallai ei bod yn ymateb i gyfle clir yn y farchnad ond mae angen meddwl yn fwy gofalus am lefel, dyfarniad, staffio neu asesu. Efallai ei bod yn cyd-fynd ag uchelgeisiau Ysgol ond yn anodd ei hegluro i ymgeiswyr neu gyflogwyr.

Fel arfer, mae’r cynigion cryfaf yn dechrau gyda disgrifiad syml o’r gwahaniaeth y bwriedir i’r rhaglen ei wneud. Dylai’r cyfrif hwnnw esbonio i bwy mae’r rhaglen, beth fydd dysgwyr yn gallu ei wneud erbyn y diwedd, pam mae angen y dyfarniad nawr, a sut mae’n cyd-fynd â’r pwnc ehangach neu’r cyd-destun proffesiynol neu gymdeithasol. Mae hyn yn rhoi rhywbeth i’r gwaith dylunio diweddarach ddal ei afael ynddo.

Dechreuwch gyda’r rhesymeg

Nid ‘pa fodiwlau y dylem ni eu cynnwys?’ yw’r cwestiwn cyntaf ond ‘pam y dylai’r rhaglen hon fodoli?’ Gall y rhesymeg ddod o sawl lle: gwybodaeth newydd yn y ddisgyblaeth, anghenion cyflogwyr neu weithwyr proffesiynol, galw gan fyfyrwyr, disgwyliadau rheoleiddiol neu PSRB newidiol, cryfderau ymchwil, blaenoriaethau rhanbarthol, cyfleoedd partneriaeth, neu dystiolaeth nad yw rhaglen bresennol yn gweithio cystal ag y dylai mwyach.

Ar gyfer rhaglen sy’n cael ei hailddylunio, dylai’r rhesymeg fod yn onest ynglŷn â’r hyn sy’n gweithio a’r hyn sydd angen ei newid. Gall adborth myfyrwyr, data dilyniant, patrymau recriwtio, deilliannau graddedigion, sylwadau arholwyr allanol a phrofiad staff i gyd helpu i wahanu niwsans hirsefydlog oddi wrth broblem ddylunio ddilys. Nid y pwynt yw amddiffyn y rhaglen bresennol na dechrau eto er mwyn gwneud. Ei nod yw nodi’r broblem addysgol y mae’r ailddylunio’n ceisio’i datrys.

Dylai rhesymeg ddefnyddiol fod yn ddigon penodol i lywio dewisiadau. Mae dweud ‘Mae’r sector yn newid’ yn rhy eang. Yn hytrach, mae hyn rhoi rhywbeth i’r tîm dylunio adeiladu o’i gwmpas: ‘Mae angen i raddedigion yn y maes hwn werthuso data cymhleth fwyfwy, gweithio ar draws ffiniau proffesiynol a chyfleu ansicrwydd i gynulleidfaoedd nad ydynt yn arbenigwyr’.

Deall y myfyrwyr a’r farchnad

Dylai timau rhaglenni brofi a oes cynulleidfa realistig a chynaliadwy ar gyfer y rhaglen. Mae hyn yn cynnwys y galw gan ymgeiswyr, darpariaeth sy’n cystadlu, proffil mynediad tebygol, apêl leol a rhyngwladol, ac anghenion cyflogwyr, cyrff proffesiynol neu bartneriaid cymunedol lle y bo’n berthnasol. Gall data UCAS, patrymau ymchwil ôl-raddedig, gwybodaeth am y farchnad lafur, gwefannau cystadleuwyr, cwestiynau diwrnod agored a sgyrsiau gyda chyflogwyr i gyd fod yn ddefnyddiol, ond mae angen eu dehongli. Mae’r cwestiwn yn fwy nag a oes rhaglenni tebyg yn bodoli. Y cwestiwn yw a oes gan y cynnig hwn le clir yn y dirwedd.

Dylai dadansoddiad o’r farchnad hefyd ystyried sut mae darpar fyfyrwyr yn gwneud dewisiadau. Mae teitl y cwrs, math y dyfarniad, gofynion mynediad, cyfleoedd lleoliad, cydnabyddiaeth broffesiynol, lleoliad, dull cyflwyno, hyblygrwydd, cost byw, naratif cyflogadwyedd ac ymdeimlad o berthyn i gyd yn llywio prosesau gwneud penderfyniadau myfyrwyr. Bydd rhaglen sy’n academaidd gydlynol ond yn anodd ei hesbonio yn wynebu trafferthion. Felly, dylai’r ymarfer cwmpasu gynnwys iaith y cynnig: beth mae’r rhaglen hon yn ei olygu i ymgeisydd, rhiant, cyflogwr neu gynghorydd?

Mae llais y myfyriwr yn bwysig ar y cam hwn. Yn aml, gall myfyrwyr presennol a chyn-fyfyrwyr weld problemau y mae staff wedi’u normaleiddio: pwyntiau pinsio asesu, rhagofynion cudd, opsiynau aneglur, pontio gwan, ailadrodd diangen, neu rannau o’r cwricwlwm nad ydynt yn teimlo’n gysylltiedig â phwrpas cyhoeddedig y rhaglen. Ar gyfer darpariaeth newydd, gall darpar fyfyrwyr, ysgolion, colegau, cyflogwyr neu rwydweithiau proffesiynol gynnig safbwynt allanol defnyddiol. Nid oes angen i waith ymgysylltu fod yn gymhleth, ond dylai fod yn fwriadol a chymesur.

Nid oes angen i dystiolaeth gael gwared ar yr holl ansicrwydd. Mae gwaith datblygu rhaglenni bob amser yn cynnwys barn, yn enwedig lle mae pwnc yn un datblygol neu lle mae’r gynulleidfa arfaethedig yn newydd. Yr hyn sy’n bwysig yw bod y farn yn weladwy a rhesymol. Gallai sylfaen dystiolaeth fer gynnwys tueddiadau ymgeiswyr, enghreifftiau gan gystadleuwyr, gyrwyr y sector neu yrwyr proffesiynol, adborth gan fyfyrwyr neu gyn-fyfyrwyr, ac esboniad clir o’r hyn a gyflëwyd drwy’r dystiolaeth honno. Lle mae’r dystiolaeth yn brin, dylai’r achos cwmpasu ddweud hynny a nodi beth fydd yn cael ei brofi cyn lansio.

Dyluniwch yn gynhwysol o’r dechrau

Ni ddylid gadael dylunio cynhwysol nes bod y rhaglen eisoes wedi’i hadeiladu. Ar y cam cwmpasu, dylai timau ystyried pwy mae’r rhaglen yn debygol o’u denu, pwy allai gael eu heithrio’n anfwriadol, a pha dybiaethau sy’n cael eu gwneud am wybodaeth flaenorol, amser, arian, hyder, iaith, anabledd, cyfrifoldebau gofalu, patrymau cymudo neu fynediad myfyrwyr at dechnoleg.

Mae gennym gyfrifoldeb o dan Ddeddf Cydraddoldeb 2010 i ragweld anghenion darpar fyfyrwyr y dyfodol. Yn ogystal, un o nodau strategaeth Ehangu Cyfranogiad y brifysgol yw: ‘Denu a recriwtio myfyrwyr â photensial academaidd, waeth beth fo’u cefndir neu eu profiad personol’. Wrth bennu cwmpas rhaglen newydd, mae’n bwysig talu sylw i ddimensiynau amrywiaeth a’r rhwystrau posibl i gofrestru i’r rhai o grwpiau heb gynrychiolaeth ddigonol, a allai gael eu creu gan brosesau, gweithdrefnau ac arferion recriwtio a dethol. Gallwch ddarllen mwy am y cysyniadau hyn ar y dudalen Cyflwyniad i Addysg Gynhwysol, ac yn y ddogfen hon gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol (EHRC) (sy’n amlinellu eich cyfrifoldebau cyfreithiol). Mae Advance HE hefyd wedi cynhyrchu canllaw cynhwysfawr ar recriwtio a derbyn myfyrwyr yn deg a’ch cyfrifoldebau cyfreithiol.

Felly mae hyn yn ymwneud yn rhannol â dyletswyddau cyfreithiol, gan gynnwys Deddf Cydraddoldeb 2010 a’r angen i ragweld rhwystrau. Fodd bynnag, yn bwysicach fyth, mae’n ymwneud â dylunio rhaglen y gall myfyrwyr ei deall, cael mynediad ati’n hawdd, a llwyddo ynddi. Dylid ystyried gofynion mynediad, lleoliadau, gwaith maes, gwaith labordy, disgwyliadau presenoldeb, fformatau asesu a gofynion proffesiynol i gyd ar gam cynnar, yn enwedig lle gallent greu rhwystrau y gellir eu hosgoi neu ofyn am gyfathrebu clir cyn gwneud cais.

Gall bod yn ymwybodol o ddimensiynau amrywiaeth myfyrwyr presennol yn eich Ysgol helpu i nodi meysydd o anghyfartalwch, llywio’r gwaith o ddylunio a chynllunio rhaglenni, a gweithredu fel llinell sylfaen ar gyfer mesur gwelliannau yn y dyfodol. Gallwch gael data lefel rhaglen ar nodweddion amrywiaeth drwy Ddeallusrwydd Busnes, o dan ‘Nodweddion Myfyrwyr’.

Felly mae cwmpasu cynhwysol hefyd yn golygu edrych ar barhad, cyrhaeddiad a dilyniant, nid dim ond recriwtio. Os yw rhaglen bresennol yn dangos bylchau mewn deilliannau rhwng grwpiau o fyfyrwyr, dylai’r ailddylunio fynd i’r afael â’r achosion tebygol yn hytrach na disgrifio’r data yn unig. Os yw rhaglen newydd yn cael ei datblygu, dylai timau feddwl ymlaen am yr ymdeimlad o berthyn, pontio, sgiliau academaidd, llythrennedd adborth, a mynediad at gymorth.

Gwiriwch siâp academaidd y dyfarniad

Hyd yn oed ar gam cynnar, mae angen siâp academaidd credadwy ar y rhaglen. Dylai’r dyfarniad arfaethedig gyd-fynd â’r fframwaith cymwysterau perthnasol, lefel credyd, symiau credyd ac unrhyw feincnod pwnc neu ddisgwyliadau PSRB. Dylai deilliannau rhaglenni ddisgrifio’r cyflawniad cyfannol a ddisgwylir gan raddedigion, yn hytrach na rhestr o bynciau modiwlau. Gall y geiriad manwl ddod yn ddiweddarach, ond dylai lefel a chymeriad bwriadedig y dyfarniad fod yn glir o’r cychwyn cyntaf.

Mae’n ddefnyddiol braslunio ‘asgwrn cefn craidd’ y rhaglen: y daith ddysgu hanfodol y mae’n rhaid i bob myfyriwr ei phrofi. Lle ceir dewis, dylai’r tîm allu esbonio sut y bydd dewis y myfyriwr yn cael ei dywys a sut mae gwahanol lwybrau’n dal i arwain at y deilliannau dyfarnu a fwriedir. Mae hyn yn arbennig o bwysig ar gyfer darpariaeth ryngddisgyblaethol, gydanrhydedd, hyblyg, ar-lein, prentisiaeth, proffesiynol neu bartneriaeth.

Dylai ymarfer cwmpasu hefyd roi ystyriaeth gynnar i asesu. Nid yw hyn yn golygu ysgrifennu pob briff asesu. Mae’n golygu gofyn a ellir asesu’r dysgu a fwriedir yn gredadwy, a fydd gan fyfyrwyr ddigon o gyfle i ymarfer a derbyn adborth, ac a yw myfyrwyr a staff yn debygol o allu ymdopi â’r patrwm asesu. Os yw cyflogadwyedd, cynaliadwyedd, sgiliau ymchwil, barn broffesiynol neu ymarfer dilys wrth wraidd y rhaglen, bydd angen i asesiad ddangos hynny’n amlwg.

Profwch y broses gyflwyno

Mae syniadau da yn dal i ofyn am adnoddau. Dylai timau rhaglenni fod yn realistig ynghylch staffio, arbenigedd arbenigwyr, llwyth gwaith, pwysau’r amserlen, capasiti lleoliadau, ystadau, labordai, stiwdios, seilwaith digidol, adnoddau llyfrgell, cymorth gwasanaethau proffesiynol, marchnata, derbyniadau a chymorth i fyfyrwyr. Y cwestiwn yw nid dim ond a ellir lansio’r rhaglen, ond a ellir ei chyflwyno’n gyson a’i gwella dros amser.

Dylid ystyried cynaliadwyedd ariannol ochr yn ochr ag ansawdd addysgol. Gall rhaglen sydd wedi’i hadeiladu ar garfannau bach iawn, staffio bregus, addysgu arbenigol drud neu gyflenwad ansicr o leoliadau fod yn fregus yn oed os yw’r syniad academaidd yn gryf. Yn yr un modd, efallai na fydd rhaglen sydd wedi’i dylunio’n bennaf o amgylch cyfleoedd recriwtio yn gynaliadwy os nad yw’r cwricwlwm, yr asesiad, a’r model cymorth i fyfyrwyr wedi’u datblygu’n ddigonol.

Gall partneriaethau a mewnbwn allanol gryfhau cynnig, ond mae angen eglurder arnynt. Os yw cyflogwyr, darparwyr lleoliadau, partneriaid rhyngwladol, cyrff proffesiynol neu Ysgolion eraill yn rhan o’r gwaith, dylai’r cwmpasu nodi disgwyliadau, cyfrifoldebau, risgiau a phwyntiau penderfynu. Mae brwdfrydedd anffurfiol yn ddefnyddiol; mae ymrwymiadau y gellir eu cyflawni yn well.

Gwnewch y rhaglen yn unigryw

Nid yw unigrywiaeth yr un peth â newydd-deb. Nid oes angen pwynt gwerthu unigryw dramatig ar raglen, ond mae angen hunaniaeth glir arni. Gallai’r hunaniaeth honno ddeillio o gryfder disgyblaethol, addysgu dan arweiniad ymchwil, achrediad proffesiynol, perthnasedd rhanbarthol, gwaith lleoliad neu brosiect, darpariaeth hyblyg, partneriaeth gymunedol, persbectif rhyngwladol, cynaliadwyedd, ymarfer cynhwysol, neu gyfuniad penodol o wybodaeth a sgiliau.

Y prawf yw a ellir esbonio’r rhaglen yn syml ac yn onest: beth yw hi, i bwy mae hi, beth fydd myfyrwyr yn ei ennill, a pham y bydden nhw’n ei dewis dros opsiynau eraill. Os yw’r esboniad hwnnw’n anodd, mae’n debyg y bydd angen mireinio’r gwaith cwmpasu cyn i’r dylunio manwl ddechrau.

Beth ddylai fod yn glir erbyn diwedd yr ymarfer cwmpasu?

Erbyn diwedd yr ymarfer cwmpasu, dylai’r tîm allu egluro pwrpas academaidd y rhaglen, y dystiolaeth o’r galw, y gynulleidfa arfaethedig o fyfyrwyr, strwythur eang y dyfarniad, y prif ystyriaethau dylunio cynhwysol, y gofynion adnoddau tebygol a’r risgiau allweddol. Dylai hefyd fod yn glir a ddylai’r cynnig gael ei symud ymlaen i ddatblygu rhaglen fanwl, cael ei ail-lunio, neu gael ei oedi.

Dyma werth cwmpasu. Mae’n meithrin digon o ddealltwriaeth gyffredin i wneud penderfyniad synhwyrol cyn i gydweithwyr fuddsoddi amser sylweddol mewn dylunio cwricwlwm manwl, dogfennaeth gymeradwyo, marchnata, neu gynllunio gweithredol. O’i wneud yn dda, mae’n rhoi cyfle gwell i’r rhaglen fod yn gydlynol, yn gynhwysol, yn gynaliadwy, ac yn wirioneddol ddefnyddiol i fyfyrwyr.

Unwaith y bydd y cynnig yn symud i’r cam datblygu rhaglen, mae’r pwyslais yn symud o’r achos eang i’r dyluniad manwl. Bydd angen i dimau ddatblygu deilliannau dysgu’r rhaglen, strwythur modiwlau, strategaeth asesu, model cymorth i fyfyrwyr a’r ddogfennaeth gymeradwyo. Mae cwmpasu cryf yn gwneud y gwaith diweddarach hwnnw’n haws oherwydd bod y prif ddewisiadau eisoes wedi’u profi. Dylai roi cyfeiriad clir i’r tîm datblygu, nid tudalen wag.