Addysgeg wyllt

Yn aml, bydd yr awydd am reolaeth yn dod i’r amlwg yn ein sefydliadau addysgol mewn ffyrdd sy'n gwneud pethau'n fesuradwy, yn arferol, yn gyfanfydol, gan gyfyngu yn y pen draw ar ffyrdd o fod. Mae'n dod i’r amlwg mewn sawl ffordd trwy gydol addysg - gan wthio yn aml arferion addysgol i ffyrdd rhesymolaidd penodol o weld y byd (Morse, Blenkinsop a Jickling, 2021). Mae addysgeg wyllt yn caniatáu ffordd o gwestiynu hyn ac yn cefnogi llwybrau i ddysgwyr ddatblygu sgiliau, mathau o wybodaeth a phrofiadau gwahanol sy'n caniatáu iddyn nhw ddatblygu ffordd amlweddog o weld, gweithredu a bod yn y byd.

Mae addysgeg wyllt yn cefnogi, yn gwella ac yn datblygu’r broses o fyfyrio mewn profiadau dysgu, yn enwedig mewn perthynas â deall a datblygu ein perthynas y tu hwnt i’r ddynolryw. Mae’n cefnogi dealltwriaeth sy'n helpu dysgwyr i ddeall a gweithredu 8 cymhwysedd cynaliadwyedd UNESCO sydd eu hangen er mwyn dysgu a byw yn ystod cyfnod o amlargyfwng.

Ychydig eiriau amdanoch chi eich hun a sut y daethoch chi'n ymwybodol o addysgeg wyllt

Fy enw i yw Dr Kevin Smith, ac rwy’n Ddarllenydd Addysg ac yn arwain y Tîm Addysg yn Ysgol y Gwyddorau Cymdeithasol. Mae fy ngwaith yn canolbwyntio ar theori cwricwlwm, dulliau o ailgysyniadu’r cwricwlwm ac ymchwil agos-i’r-ymarferol sy'n dadansoddi profiadau addysgol a'i ddylanwad ar unigolion a chymdeithas. Mae fy modiwl Addysg Radical yn gwahodd myfyrwyr i gamu y tu hwnt i'r ystafell ddosbarth ac ystyried sut mae dysgu'n datblygu drwy ein perthynas â lle, ein gilydd a'r byd y tu hwnt i’r ddynolryw. Mae fy niddordeb mewn addysgeg wyllt yn deillio o athroniaeth John Dewey o brofiad, gan gynnwys fy ymchwil barhaus i theori cwricwlwm sy’n canolbwyntio ar ddysgu seiliedig ar le a dysgu gan ddefnyddio’r corff.

Sut mae addysgeg wyllt wedi cefnogi dysgu eich myfyrwyr? Tystiolaeth o effaith yma – canlyniadau arholiadau/ymgysylltu/sylwadau gan ddysgwyr

Mae sylwadau myfyrwyr mewn adroddiadau ar wella modiwlau’n dangos bod addysgeg wyllt wedi cael effaith drawsnewidiol ar ymgysylltu, dysgu a lles. Roedden nhw’n canmol yn gyson y cyfle i “mynd allan yn yr awyr agored a dysgu’n wahanol,” gan ddisgrifio ein sesiynau ym Mharc Bute yn rhai “anhygoel” a dweud eu bod “yn wahanol i unrhyw fodiwl arall” y maen nhw wedi’i ddilyn. Nododd llawer fod y modiwl wedi creu “amgylchedd dysgu cadarnhaol a chefnogol” lle mae “cysylltiadau go iawn yn ffurfio” a bod addysgeg wyllt wedi helpu i “gwneud addysg yn hwyl eto”. Mae ein holl sesiynau dysgu wedi'u cynllunio i gyd-fynd ag 'asesiadau dilys' y modiwl, ac mae myfyrwyr ac arholwyr allanol wedi gwneud sylw ar natur arloesol yr aseiniadau hyn.

Pa mor heriol oedd addysgeg wyllt i'w gweithredu? Sut y gwnaethoch chi ddechrau arni, a sut rydych chi’n ei defnyddio wrth ymarfer ar hyn o bryd?

Roedd cyflwyno addysgeg wyllt yn heriol i ddechrau. Datblygais i berthynas â Pharc Bute i drefnu lleoliad ar gyfer ein gwaith, a des i’n arweinydd Ysgol Goedwig cymwys gyda chymorth yr Ysgol. Roedd y trefniadau ymarferol yn cynnwys ailystyried amserlenni, rheoli iechyd a diogelwch, ymateb i anghenion myfyrwyr, ac, wrth gwrs, ymdopi â thywydd yr hydref. Yn y sesiynau cynnar ym Mharc Bute, cafodd myfyrwyr eu gwahodd i gymryd rhan mewn gweithgareddau ‘addysgeg wyllt’ o safbwynt gwyddonwyr cymdeithasol. Drwy brofiadau uniongyrchol, roedd angen iddyn nhw asesu eu profiad a phenderfynu a oedd honiadau sy’n gysylltiedig ag addysgeg wyllt yn amddiffynadwy neu’n ddilys. Dros amser, oherwydd effaith addysgeg wyllt ar ymdeimlad myfyrwyr o les a chymuned, daeth y sesiynau’n ganolog i'r modiwl. Bob blwyddyn ers hynny, mae myfyrwyr wedi disgrifio'r profiadau hyn yn rhai “ysbrydoledig” a “trochol”. Drwy ddatblygu cysylltiadau â phartneriaid cymunedol, creu profiadau cwricwlaidd ar y cyd â myfyrwyr a chynllunio asesiadau’n.

Sut mae addysgeg wyllt wedi newid eich dealltwriaeth o ddysgu ac addysgu?

Dw i'n dod o Utah yn yr Unol Daleithiau yn wreiddiol, sef lle sy'n enwog am ei olygfeydd rhyfeddol a’i wylltni helaeth. Er pan oeddwn i’n ifanc, cefais fy nenu at yr hyn y gallai byd natur ei ddatgelu y tu hwnt i ddealltwriaeth wybyddol yn unig. A minnau’n addysgwr, rwy wedi ceisio dod o hyd i safbwynt damcaniaethol a allai gyfleu'r profiad hwn o ddysgu yn y byd a’r tu hwnt iddo. Mae addysgeg wyllt, a ddylanwadwyd gan Dewey, Freire a hooks, ynghyd â fy ymchwil agos-i’r-ymarferol ar fyfyrio ar y lle a’r corff—yn cynnig yr union beth hwnnw. Roedd y safbwynt hwn wedi gwella fy nealltwriaeth o sut i hwyluso symud o gwricwlwm sydd o dan ddylanwad epistemoleg (gwybod) i un sydd â'i wreiddiau mewn ontoleg (bod a datblygu i fod). Mae gweithio gyda myfyrwyr i ystyried sut maen nhw'n meddwl, yn ymarfer ac yn datblygu yn eu hamgylcheddau wedi arwain at ddull mwy cyfannol o addysg, un sy'n ymgysylltu â'r person cyfan yn hytrach na thrin dysgu yn broses o drosglwyddo gwybodaeth, a hynny’n unig.

Yn ogystal, mae cipolwg ar waith Laura wedi dyfnhau fy nealltwriaeth o ‘fywydau’ ein myfyrwyr. Roedd y ffordd yr aeth hi ati i fapio hyd a lled ei pherthnasoedd yn dangos y ffyrdd y mae gwybyddiaeth ac ontoleg yn cael eu creu ar y cyd mewn deunyddiau, cyrff, amser a lle. Roedd gweithio gyda’r myfyrwyr hyn i ddeall y perthnasoedd hyn yn well wedi ein helpu i greu addysgeg wirioneddol ddeialogol sydd, yn ein barn ni, yn arwain at brofiadau trawsnewidiol yn yr ystafell ddosbarth (a thu hwnt!)

Dechreuwch drwy fod yn sylwgar, yna symudwch at y bwriad.
Gan ddilyn syniad Dewey o’r “diwedd-mewn-golwg,” gadewch i’r cyfarfyddiad arwain y dysgu yn lle rhagweld ei gasgliad. Canolbwyntiwch ar bresenoldeb, nid cynhyrchiant.

Y byd yn asiant addysgeg.
Nid cynhwysydd i fywyd ddigwydd ynddo yw'r amgylchedd; cyfrwng ydyw y mae bywyd, ac felly, addysg, yn cael ei amlygu drwyddo.

Dylunio’r hyn sy’n anrhagweladwy.
Ewch ati i greu gweithgareddau â digon o strwythur i sicrhau diogelwch, gan ganiatáu amser os bydd pethau’n mynd o chwith, datblygiadau a sypreisys. Weithiau, bydd ansicrwydd yn gynhyrchiol.

Cyfunwch brofiadau ac ymholiadau
Cysylltwch symudiadau a rhyngweithio synhwyraidd a chymdeithasol ag eiliadau strwythuredig o fyfyrio; ysgrifennu, mapio neu sgyrsiau tawel. 

Addysgeg berthynol yw addysgeg wyllt
: Mae’n golygu meithrin gofal a bod yn gyfrifol am ein cydweithwyr, y myfyrwyr, a'r byd y tu hwnt i’r ddynolryw.

Gwnewch y cyfarwydd yn wyllt.
Nid oes rhaid wrth wylltni i fod yn "wyllt". Mae’n bosibl i ardd, cae neu barc fod yn safle i greu addysg berthynol sy’n canolbwyntio ar y corff a’r lle.

• Arfer.
Gadewch i theori lywio eich camau, mae camau’n bwydo myfyrdod ac mae myfyrdod yn sail i theori. Fframiwch brofiadau ar ffurf cwestiwn neu syniad arweiniol, yna myfyriwch er mwyn deall a chanfod mewn ffyrdd dyfnach a newydd.

• Cydnabod ymarferoldeb.
Cynlluniwch yn gynnar rhag ofn y bydd pethau’n mynd o chwith ac i sicrhau hygyrchedd, cynhwysiant a pholisïau’r sefydliad.

•Modelwch fregusrwydd a chwilfrydedd.
Dysgwch ochr yn ochr â’r myfyrwyr; modelwch y ffordd.

• Dechreuwch ar sail bob yn dipyn, gan ddatblygu mewn ffordd glyfar a chwilio am ffrindiau.
Treialwch un sesiwn awyr agored neu synhwyraidd. Cydlynwch y gweithgareddau â deilliannau ac asesiadau modiwlau, ac ewch ati i gydweithio â chydweithwyr i gael eu harbenigedd a’u cefnogaeth.