Mae’r canllawiau hyn yn cynnwys offer ac ystyriaethau ymarferol i gefnogi Ysgolion a thimau rhaglenni i fabwysiadu dull cyfannol, ar lefel rhaglenni, o gynllunio asesiadau.  Mae wedi’i drefnu yn ôl yr adrannau canlynol:

• Adran 1: Dull lefel rhaglen o gynllunio asesiadau
• Adran 2: Diagnosteg (EAT)
• Adran 3: Deallusrwydd Artiffisial Cynhyrchiol a chynllunio asesiadau
• Adran 4: Datblygu Meini Prawf Asesu

Fe’i bwriedir ar gyfer yr holl staff sy’n ymwneud â Datblygu Rhaglenni, boed yn wasanaethau academaidd neu broffesiynol, a boed y datblygiad dan sylw yn rhaglen newydd neu’n welliannau i raglenni a/neu fodiwlau presennol.

Gyda’i gilydd, nod yr adnoddau hyn yw cefnogi timau rhaglenni i gynllunio asesiadau sy’n mapio’n glir yn erbyn deilliannau dysgu rhaglenni, osgoi gorddibyniaeth ar fathau penodol o asesiadau, a chefnogi datblygiad myfyrwyr drwy gydol eu hastudiaethau. Mae’r dull hwn yn hyrwyddo strategaeth asesu strwythuredig, cytbwys ac academaidd gadarn sy’n gwella dysgu ac yn cyd-fynd ag egwyddorion addysg gynhwysol a strategaeth y brifysgol.

At hynny, mae’n annog timau rhaglenni i ystyried yn rhagweithiol rôl Deallusrwydd Artiffisial Cynhyrchiol wrth gynllunio asesiadau, gan sicrhau bod tasgau’n parhau i fod yn ddilys, yn dryloyw o ran disgwyliadau, ac yn cyd-fynd â’r defnydd cyfrifol o dechnolegau sy’n dod i’r amlwg gyda Deallusrwydd Artiffisial Cynhyrchiol. Yn olaf, mae’n cefnogi staff i gymryd dull cadarn o ddatblygu meini prawf asesu

Egwyddorion allweddol dylunio ar lefel rhaglen

Mae Fframwaith Addysg Gynhwysol Prifysgol Caerdydd yn nodi’r ymrwymiad i gefnogi pob myfyriwr i gyflawni ei botensial drwy arferion dysgu, addysgu ac asesu cynhwysol. Rhan allweddol o’r ymrwymiad hwn yw sicrhau bod asesiadau wedi’u cynllunio mewn ffyrdd sy’n hygyrch, yn gydlynol, ac yn cyd-fynd â’r hyn mae angen i fyfyrwyr ei ddysgu a’i ddangos.

Nid yw’r Brifysgol yn rhagnodi sut y dylid cynllunio na rheoli asesiadau rhaglenni unigol; materion academaidd, yn briodol, yw’r penderfyniadau hyn sy’n cael eu dylanwadu gan ffactorau fel deilliannau dysgu’r rhaglen, strwythur y cwricwlwm, ystyriaethau adnoddau, anghenion myfyrwyr, ac unrhyw ofynion penodol a nodir gan gyrff proffesiynol a/neu reoleiddio.

Fodd bynnag, mae gan y Brifysgol gyfrifoldeb i gefnogi Ysgolion i gynllunio asesiadau sy’n adlewyrchu egwyddorion y Dull Strategol o Wella Asesu ac Adborth – 2023-2027. Mae mabwysiadu dull strategol yn galluogi staff a myfyrwyr i ddefnyddio eu hamser yn fwy effeithiol, yn gwella cysondeb, ac yn diogelu safonau academaidd.

 

1: Dull lefel rhaglen o gynllunio asesiadau

Mae dull lefel rhaglen o gynllunio asesiadau yn cynnwys cynllunio, gweithredu a rheoli asesu ac adborth ar draws rhaglen gyfan yn hytrach nag mewn modiwlau unigol (Jessop et al., 2013). Drwy ddylunio rhaglenni yn y ffordd gyfannol hon, gellir trefnu asesiadau ac adborth yn fwriadol i adeiladu sgiliau myfyrwyr yn raddol ac i sicrhau bod yr holl weithgarwch asesu yn cefnogi’r myfyrwyr i gyflawni deilliannau dysgu’r rhaglen yn glir. 

Argymhellir bod pob rhaglen a addysgir yn mabwysiadu dull cynllunio asesiadau ar lefel rhaglen yn fwriadol. Bydd defnyddio dull mwy cyfannol o gynllunio asesiadau yn sicrhau bod ystod a lefelau priodol o asesiadau yn cael eu cynnig mewn rhaglen radd/modiwlau ac ar eu traws. 

Cydbwyso asesu ar draws rhaglenni 

Mae mabwysiadu dull lefel rhaglen yn ei gwneud yn ofynnol i dimau rhaglenni, fel ymarfer cychwynnol, ystyried sawl cwestiwn sylfaenol. Argymhellir bod arweinwyr rhaglenni a/neu dimau yn adolygu’r cydbwysedd cyffredinol o fathau o asesiadau ar draws y rhaglen, gan ystyried y berthynas rhwng asesu ar gyfer dysgu ac asesu dysgu, yn ogystal â dilysrwydd a dibynadwyedd yr asesiadau a ddefnyddir. 

Pwyntiau ar gyfer myfyrio 

 

Asesu ar gyfer Dysgu ac Asesu Dysgu 

• A yw’r rhaglen yn cynnwys asesiadau sydd o natur ffurfiannol, sy’n darparu adborth cyfoethog ac yn cefnogi cynnydd myfyrwyr (Asesu ar gyfer Dysgu)?  

• A yw myfyrwyr yn cael adborth amserol ac ystyrlon sy’n eu helpu i wella cyn ymgymryd â thasgau pwysig? 

• A oes cysylltiad clir a chydlynol rhwng gweithgareddau ffurfiannol a’r asesiadau crynodol sy’n dilyn?  

• A yw’r asesiadau crynodol yn mesur cyflawniad cyffredinol yn deg ac yn effeithiol (Asesu Dysgu)?  

• A yw’r cydbwysedd rhwng cydrannau ffurfiannol a chrynodol yn briodol ar gyfer y deilliannau dysgu a lefel y rhaglen?

Mae asesu ffurfiannol a’r adborth ffurfiannol dilynol yn rhoi adborth parhaus, ymarferol i fyfyrwyr sy’n eu helpu i ddeall eu cynnydd, nodi bylchau mewn dysgu, a datblygu’r sgiliau sydd eu hangen i lwyddo mewn tasgau crynodol diweddarach. Mae’n cryfhau dysgu drwy annog myfyrio, hunanreoleiddio, a gwelliant parhaus wrth roi cipolwg i diwtoriaid ar berfformiad unigol. 

Llwyth asesu 

Ar draws rhaglenni, mae angen gwneud asesu’n haws ei reoli i staff a myfyrwyr, drwy’r camau canlynol: 

Mapio asesu i Ddeilliannau Dysgu’r Rhaglen 

Sicrhau bod yr holl asesiadau’n cyd-fynd â deilliannau dysgu’r rhaglen, gan ddiogelu safonau academaidd a mapio cyflawniad myfyrwyr yn erbyn y cymwyseddau a’r sgiliau a ddymunir.  Yn ei dro, gall hyn helpu i osgoi dull lle mae paratoi ar gyfer arholiadau yn cael blaenoriaeth dros astudiaeth integreiddiol ehangach. 

 Rheoli llwythi gwaith 

Dylai timau rhaglenni geisio dosbarthu tasgau asesu yn gyfartal ar draws y rhaglen er mwyn atal gorlwytho myfyrwyr a staff.  Er y gall ymddangos bod angen mwy o fewnbwn gan staff ar dasgau mwy arloesol a dilys, nid yw hyn bob amser yn wir, yn enwedig lle mae gweithio mewn partneriaeth â myfyrwyr yn digwydd.  Efallai y bydd angen ystyried mabwysiadu dulliau mwy hyblyg o ddyrannu llwyth gwaith sy’n cydnabod yr adnoddau cynyddol sydd eu hangen i reoli rhai o’n hasesiadau. 

 Rheoli cyfaint yr asesiadau 

 Yn ogystal â cheisio lleihau cyfanswm nifer yr asesiadau crynodol, dylai timau rhaglenni geisio osgoi gorlwytho dyddiadau cau (gan ddefnyddio’r Offeryn Gweld Asesiadau), sgaffaldio tasgau ffurfiannol sy’n bwydo ymlaen ac yn meithrin llythrennedd asesu ac adborth a sicrhau y gellir rheoli gwaith marcio ac adborth heb effeithio’n negyddol ar lesiant myfyrwyr a staff.  Bydd canolbwyntio ar ansawdd yn hytrach na nifer yr asesiadau yn lleihau straen diangen ac yn caniatáu dysgu a myfyrio dyfnach. 

 Defnyddio Asesiadau ‘Capfaen’, ‘Conglfaen’ a Thraws-fodiwlau  

 Gall modiwlau conglfaen a chapfaen chwarae rhan hanfodol mewn rhaglenni a addysgir drwy ddarparu cyfleoedd strwythuredig i fyfyrwyr integreiddio a chymhwyso eu dysgu.  Mae modiwlau conglfaen, a gynigir fel arfer yn gynnar yn y rhaglen, yn helpu myfyrwyr i feithrin sgiliau a gwybodaeth sylfaenol, gan baratoi’r ar gyfer astudiaeth fwy datblygedig.  Mae modiwlau capfaen, sydd fel arfer ar ddiwedd y rhaglen, yn caniatáu i fyfyrwyr grynhoi a dangos eu dysgu cronnus trwy brosiectau neu ymchwil gynhwysfawr.  Mae’r dull hwn nid yn unig yn atgyfnerthu cysyniadau allweddol ond hefyd yn gwella sgiliau meddwl beirniadol, datrys problemau, a chymhwyso yn y byd go iawn, gan baratoi myfyrwyr yn y pen draw ar gyfer llwyddiant proffesiynol a dysgu gydol oes. 

Cynghorir ysgolion sydd â diddordeb mewn cyflwyno modiwlau Conglfaen a/neu Gapfaen, neu sydd â diddordeb mewn archwilio a/neu dreialu asesiadau rhaglennol traws-fodiwlau, i geisio cymorth gan y LTA.

 Mathau o Asesiadau a Hyd yr Asesiadau 

 Er y dylai arholiadau ac asesiadau eraill sydd â chyfyngiadau amser fod yn gymharol debyg o ran hyd / amser ar draws rhaglen, ni ddylid defnyddio’r un cyfwerthedd ar gyfer tasgau gwaith cwrs, o ystyried yr anallu i gydnabod cymhlethdod gwahanol dasgau neu i ystyried yr amser gwahanol y gall gymryd i gwblhau gwahanol dasgau (e.e., gallai ysgrifennu crynodeb 300 gair gymryd mwy o amser na thraethawd byr 1,000 gair).  Efallai na fydd cyfrif geiriau yn briodol ar gyfer pob math o asesiad chwaith, nac yn cydnabod llwyth gwybyddol na fformatau cyflwyno amgen.  Am ragor o wybodaeth, cyfeiriwch at y disgwyliadau Sefydliadol. 

Awgrym Defnyddiol  

2. EAT Prifysgol Caerdydd 

Argymhellir bod pob rhaglen a addysgir yn adolygu ac yn gwerthuso’n rheolaidd y ddarpariaeth gyfredol o ran asesu ac adborth.  Drwy ddeall safbwyntiau staff a myfyrwyr yn glir, gall timau rhaglenni wneud penderfyniadau gwybodus sy’n meithrin gwelliant parhaus, yn cefnogi arloesedd ac yn gwella dilysrwydd, dibynadwyedd a hydrinedd rheoli asesiadau. 

 Heb ddealltwriaeth drylwyr o gryfderau a gwendidau’r asesiadau presennol, mae’n annhebygol y bydd newidiadau a gynlluniwyd ar frys yn gwella ansawdd cyffredinol y rhaglen, yn hyrwyddo tegwch, nac yn gwella boddhad a llwyddiant myfyrwyr.  Isod ceir manylion am offeryn EAT Prifysgol Caerdydd, a ddefnyddir i werthuso arferion asesu presennol ar draws rhaglenni. 

       

 Figure 1. Image from:  EAT FRAMEWORK | EAT Framework

Mae model EAT Prifysgol Caerdydd yn fframwaith asesu integredig sy’n seiliedig ar ymchwil, ac sydd wedi’i gynllunio i ystyried pob agwedd ar arferion asesu a’r cysylltiadau rhyngddynt ar y cyd â chydweithwyr. 

​ Mae’r model yn ymdrechu i roi lle blaenllaw i lais y myfyriwr, gan gynnig lle i ystyried llythrennedd asesu ymhlith myfyrwyr ac i fyfyrio ar brofiad y myfyriwr o asesu ar draws rhaglen. ​ 

​ Mae’n wahanol i’r Fframwaith EAT gwreiddiol (Evans, 2016) gan y bwriedir iddo gael ei ddefnyddio ar lefel rhaglen ac mae’n cyd-fynd â Disgwyliadau Sefydliadol Prifysgol Caerdydd. 

 Beth gall EAT Prifysgol Caerdydd ei gynnig i ysgolion? 

Mae EAT Prifysgol Caerdydd yn hyrwyddo  cynllunio ar lefel rhaglen, sy’n ein galluogi i sicrhau bod profiad dysgu myfyrwyr yn un sy’n adeiladu drwy gydol y rhaglen, gyda dulliau asesu yn cyd-fynd â deilliannau dysgu a gweithgareddau dysgu. Mae cymryd golwg ar lefel y rhaglen yn hyrwyddo arferion asesu da a gall gyfrannu at ddatblygu strategaeth asesu gyson a chynhwysol. ​ 

Manteision adolygu asesu ar draws rhaglen: ​ 

• Atal gorasesu ac yn osgoi ‘clystyru’ asesiadau; ​ 

• Sicrhau aliniad rhwng deilliannau dysgu ar lefel rhaglen a modiwlau; ​ 

• Cynnig cyfle i fyfyrio ar y defnydd o ddeallusrwydd artiffisial (DA) Cynhyrchiol wrth ddylunio asesiadau; 

• Hyrwyddo amrywiaeth mewn mathau o asesu; ​ 

• Annog asesiadau sy’n hygyrch i bob myfyriwr ac yn datblygu ystod o sgiliau; ​ 

• Galluogi cydlynu gweithgareddau dysgu ar draws rhaglen; ​ 

• Cyfrannu at ddatblygu sgiliau graddedigion; ​ 

• Bodloni gofynion proffesiynol neu reoleiddiol.  

Sut mae EAT Prifysgol Caerdydd yn cael ei ddefnyddio? 

Gellir defnyddio model EAT Prifysgol Caerdydd, yn hyblyg, mewn amrywiaeth o sefyllfaoedd: 

• Fel rhan o’r gwaith o ddylunio asesiadau mewn Ysgolion; 

• Yn y gwaith ail-ddilysu, i lywio datblygiad strategaeth asesu ddiwygiedig; 

• Mewn ymateb i gynlluniau gweithredu Arolwg Cenedlaethol y Myfyrwyr (NSS) 

 Mae’r adnoddau’n cynnwys: 

• Arolygon Menti ar gyfer myfyrwyr/staff y gellir eu haddasu i ddefnyddio set o gwestiynau pwrpasol, yn seiliedig ar fframwaith EAT Prifysgol Caerdydd. 

• Cynllun gweithredu sy’n cyfuno gwybodaeth a gafwyd o’r broses EAT i greu cynllun clir ar sut y gellir gweithredu newidiadau ar lefel rhaglen a modiwl. 

3. Cyflwyniad i Ddeallusrwydd Artiffisial Cynhyrchiol ar gyfer Dysgu ac Addysgu

Mae offer deallusrwydd artiffisial cynhyrchiol (GenAI) yn dylanwadu’n gynyddol ar sut mae myfyrwyr yn dysgu, yn astudio ac yn cynhyrchu gwaith prifysgol. Mae llawer o fyfyrwyr Prifysgol Caerdydd eisoes yn defnyddio’r offer hyn, ac mae staff yn gweld eu heffaith mewn perthynas ag addysgu, asesu ac adborth.

Mae’r dudalen hon yn cynnig canllawiau ymarferol ysgafn i staff Prifysgol Caerdydd ar sut y gellir mynd i’r afael â GenAI wrth ddysgu, addysgu ac asesu. Mae wedi’i pharatoi i helpu cydweithwyr i wneud penderfyniadau addysgegol gwybodus, yn enwedig wrth ddylunio neu adolygu asesiadau.

I staff a myfyrwyr Caerdydd, mae Microsoft Copilot, Google Gemini a NotebookLM yn offer GenAI sydd ar gael ar draws y sefydliad. Dylid defnyddio cyfrifon prifysgol i ddefnyddio’r platfformau hyn, gan eu bod yn cyd-fynd â safonau diogelwch sefydliadol Prifysgol Caerdydd, yn diogelu data yn briodol, ac wedi’u cymeradwyo i’w defnyddio o fewn amgylchedd offer digidol Caerdydd.

Mae’r canllawiau hyn yn:

• ategu (ond nid yn disodli) polisïau sefydliadol a chanllawiau’r fewnrwyd;
• canolbwyntio ar wella yn hytrach na gorfodi;
• cynorthwyo staff ar draws gwahanol ddisgyblaethau a lefelau profiad.

2. Safbwynt Prifysgol Caerdydd ar GenAI

Mae canllawiau sefydliadol cyfredol Prifysgol Caerdydd ar ddeallusrwydd artiffisial mewn addysg ar gael ar fewnrwyd y staff a dylid cyfeirio at y rhain yn y lle cyntaf bob amser.

Er bod canllawiau ffurfiol y Brifysgol ar GenAI ym meysydd dysgu, addysgu ac asesu yn parhau i esblygu, anogir cydweithwyr i weithio mewn ffyrdd tryloyw, cymesur ac addysgegol sy’n cyd-fynd ag arferion sy’n dod i’r amlwg yn y sector ac egwyddorion Grŵp Russell.

Fframio’r defnydd o GenAI: dull dwy lôn

Gan nad oes dosbarthiadau asesu penodol ar gyfer Caerdydd, mae’r Brifysgol yn defnyddio model asesu dwy lôn Prifysgol Sydney ar hyn o bryd fel dyfais fframio defnyddiol wrth gyfathrebu disgwyliadau i fyfyrwyr.

Yn gryno:

01  Lôn 1 Sicrhau ansawdd dysgu ·  Safbwyntiau dibynadwy am gynnydd a chyrhaeddiad. ·  Uniondeb y dyfarniad a dysgu unigol wedi’i warchod. ·  Amodau rheoledig, dylunio tasg gyd-destunol, neu wirio.

02  Lôn 2 Asesu agored ar gyfer dysgu ac asesu sy’n gyfystyr â dysgu ·  Asesiad agored a gefnogir y tu hwnt i leoliadau rheoledig. ·  Ni ellir gwahardd AI rhag cael ei defnyddio mewn cyd-destunau heb eu diogelu. ·  Pwyslais ar ddefnydd moesegol, beirniadol a disgyblaeth-benodol.

Ni ddylid dehongli’r model dwy lôn fel caniatâd i wahardd neu ganiatáu GenAI yn gyffredinol ar draws modiwl neu raglen. Yn hytrach, mae’n helpu i wneud penderfyniadau cytbwys a arweinir gan ddeilliannau. Dylai staff ystyried pa ddeilliannau dysgu sy’n mynnu bod myfyrwyr yn dangos dealltwriaeth, sgiliau neu farn yn annibynnol, a lle y gallai fod angen asesu hyn mewn cyd-destun diogel neu ddilys. Yn yr un modd, pan fo defnyddio GenAI yn briodol mewn cyd-destunau asesu agored, dylid helpu myfyrwyr i’w defnyddio yn feirniadol, yn dryloyw ac mewn ffyrdd sy’n cyd-fynd â’r deilliannau dysgu arfaethedig. Dylai’r pwyslais fod ar yr hyn sydd angen ei dystiolaethu, nid ar gymhwyso rheolau cyffredinol i asesiadau cyfan.

Egwyddorion y sector

Mae dull Caerdydd yn cyd-fynd ag Egwyddorion Grŵp Russell, sef:

1. Bydd prifysgolion yn helpu myfyrwyr a staff i ddefnyddio deallusrwydd artiffisial yn fedrus.
2. Dylai staff fod wedi’u paratoi i helpu myfyrwyr i ddefnyddio offer GenAI yn effeithiol ac yn briodol yn eu profiad dysgu.
3. Bydd prifysgolion yn addasu dulliau addysgu ac asesu i ymgorffori’r defnydd moesegol o GenAI ac yn helpu i roi mynediad cyfartal.
4. Bydd prifysgolion yn sicrhau bod trylwyredd ac uniondeb academaidd yn cael eu cynnal.
5. Bydd prifysgolion yn cydweithio i rannu arferion gorau wrth i’r dechnoleg a’r defnydd ohoni ym maes addysg esblygu.

Galluoedd a Chyfyngiadau GenAI

Mae offer GenAI yn datblygu’n gyflym. Mae’r pwyntiau isod yn adlewyrchu eu galluoedd a’u cyfyngiadau nodweddiadol ar yr adeg yr ysgrifennwyd yr arweiniad hwn a dylid eu dehongli’n ofalus wrth i offer barhau i esblygu.

Gall offer GenAI gefnogi dysgu mewn sawl ffordd, yn enwedig pan gaiff eu defnyddio i archwilio, cwestiynu a datblygu dealltwriaeth yn hytrach na chynhyrchu gwaith gorffenedig yn unig. Er enghraifft, gall myfyrwyr a staff ddefnyddio GenAI er mwyn:

• cynhyrchu syniadau, cwestiynau neu grynodebau cychwynnol;
• edrych ar bynciau anghyfarwydd neu gael esboniadau amgen;
• crynhoi, ailadrodd neu gymharu cysyniadau;
• profi dealltwriaeth drwy ddeialog, awgrymiadau neu gwestiynau ymarfer;
• helpu gwaith codio, dadfygio neu ddatrys problemau;
• drafftio, ailddrafftio neu strwythuro dadleuon;
• cynhyrchu enghreifftiau, senarios neu esboniadau addysgu.

Fel gydag unrhyw ffynhonnell wybodaeth, dylid gwirio, cwestiynu a chyferbynnu ymatebion a gynhyrchir gan AI â ffynonellau academaidd, proffesiynol neu ddisgyblaethol dibynadwy.

Prif gyfyngiadau a risgiau

Mae offer GenAI:

• yn cynhyrchu allbynnau ar sail tebygolrwydd, nid gwybodaeth sydd wedi’i gwirio;
• yn gallu cynhyrchu gwybodaeth hyderus ond anghywir (“rhithwelediadau”);
• yn gallu ffugio cyfeiriadau neu gynrychioli ffynonellau yn anghywir;
• yn cynnig barn sydd heb gyd-destun neu ddealltwriaeth o ddisgyblaeth;
• yn gallu atgyfnerthu rhagfarn neu eithrio safbwyntiau ymylol;
• yn aml yn cynhyrchu allbwn rhugl ond dealltwriaeth arwynebol.

Ystyriaethau academaidd

Mae offer GenAI yn cynnig cyfleoedd o bwys ar gyfer dysgu ac addysgu, yn ogystal â heriau pwysig mewn perthynas ag asesu. Mae’r arweiniad hwn yn amlinellu risgiau allweddol a nodwyd mewn ymchwil ddiweddar ac mae’n tynnu sylw at oblygiadau i ymarfer.

4. Datblygu a Defnyddio Meini Prawf Asesu

Mae datblygu meini prawf asesu sydd yn bwrpasol eu cynllun hefyd yn cefnogi strategaeth Ein Dyfodol, Gyda’n Gilydd Prifysgol Caerdydd trwy hyrwyddo arferion asesu cynhwysol a thryloyw sy’n canolbwyntio ar y myfyriwr. Gall helpu i ddarparu profiad addysgol rhagorol, meithrin partneriaeth â myfyrwyr a’u synnwyr o berthyn yn ogystal â chefnogi dysgwyr i ddatblygu’r wybodaeth, y sgiliau a’r hunanreoleiddio sydd eu hangen ar gyfer dysgu gydol oes ac effaith gadarnhaol yn eu cymunedau a’u proffesiynau. 

Ar y dudalen hon ceir canllawiau ymarferol ar ddatblygu, adolygu a defnyddio meini prawf asesu. Mae’n ystyried nodweddion meini prawf effeithiol, yn ystyried dulliau o gyd-greu meini prawf â myfyrwyr ac yn tynnu sylw at sut y gellir defnyddio meini prawf i gefnogi arferion marcio a chymedroli cyson mewn rhaglenni a modiwlau.