Grymuso myfyrwyr i wireddu eu potensial

Grymuso Myfyrwyr i Gyflawni eu Potensial 

‘Grymuso myfyrwyr i gyflawni eu potensial’ yw un o dri dimensiwn y fframwaith, fel ffactor allweddol yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol 2015, sy’n ceisio creu ‘cymdeithas sy’n galluogi pobl i gyflawni eu potensial beth bynnag fo’u cefndir neu eu hamgylchiadau’. Nododd Irina Bokova, Cyfarwyddwr Cyffredinol UNESCO (2015) bwysigrwydd cynhwysiant yn rhan o Addysg Datblygu Cynaliadwy:  

Mae angen newid sylfaenol yn y ffordd rydym yn meddwl am rôl addysg mewn datblygiad byd-eang, oherwydd mae’n cael effaith gatalytig ar les unigolion a dyfodol ein planed. … Nawr, yn fwy nag erioed, mae gan addysg gyfrifoldeb i allu mynd i’r afael â heriau a dyheadau’r 21ain ganrif, a meithrin y mathau cywir o werthoedd a sgiliau a fydd yn arwain at dwf cynaliadwy a chynhwysol, a byw’n heddychlon gyda’n gilydd.

Mae adran ynghylch Dylunio, Cyflwyno, Asesu ac Adborth Cynhwysol, a Gwerthuso yn y tudalennau eraill yn y pecyn cymorth hwn. Ar y dudalen hon byddwch yn darllen am ein strategaethau addysgeg allweddol i’ch helpu i rymuso myfyrwyr: Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu ac Addysgeg Wrth-Hiliol. Byddwch yn dysgu hefyd am strategaethau i gefnogi grwpiau ychwanegol o fyfyrwyr a allai wynebu anfantais yn ein prifysgol: myfyrwyr anabl a myfyrwyr rhyngwladol.  

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o Rymuso Myfyrwyr i Gyflawni eu Potensial drwy gymryd rhan yn ein gweithdai, sydd ar gael yn anghydamserol, i’w gwneud yn eich amser eich hun. Gallwch fynd ati wedyn i wneud gweithdy byw (os oes digon o alw), neu gyfarfod pwrpasol gyda’r arweinydd i drafod sut i’r roi ar waith yn eich arferion. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Mae’r dudalen hon yn cyd-fynd â gofyniad cyffredinol y Fframwaith Safonau Proffesiynol (PSF 2024) ar gyfer ‘arferion effeithiol a chynhwysol’, ac yn benodol â Gwerthoedd Proffesiynol Fersiwn 1: Parchu dysgwyr unigol a grwpiau o ddysgwyr, Fersiwn 2: hyrwyddo ymgysylltiad ym meysydd dysgu a chyfle cyfartal, a Fersiwn 4: ymateb i’r cyd-destun ehangach. Mae hefyd yn galluogi K1: sut mae dysgwyr yn dysgu ymarfer, a K2: dulliau addysgu, gan gefnogi dysgwyr amrywiol.  

Mae gan y Model Gwella Addysg Gynhwysol nifer o feysydd ffocws ar gyfer grymuso myfyrwyr i gyflawni eu potensial, i gefnogi eich hunanfyfyrio a’ch datblygiad ymhellach.  

Mae Grymuso Myfyrwyr i Gyflawni eu Potensial yn ganolog i strategaeth Prifysgol Caerdydd, ‘Ein Dyfodol, Gyda’n Gilydd’, yn y genhadaeth i gynnig profiad addysgol ardderchog i fyfyrwyr o bob cefndir a phrofiad. 

Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu (UDL) 

Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn gofyn am gynllunio rhagweledol, ac mae canfyddiadau ar gynnwys ymchwil helaeth yn awgrymu mai un ateb yw dylunio’n gyffredinol ar gyfer dysgu a diwallu anghenion mwyafrif y myfyrwyr, yn hytrach na gwneud ôl-addasiadau ar gyfer myfyrwyr penodol, a gwneud yn siŵr eu bod yn cael eu grymuso i gyflawni eu potensial (gweler adolygiad systematig Lawrie et al. o’r llenyddiaeth). Mae’r fideo canlynol yn rhoi cyflwyniad i Ddylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu (UDL) . 

Mae Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu (UDL) yn set o egwyddorion ar gyfer datblygu’r cwricwlwm sy’n rhoi cyfle cyfartal i bob unigolyn ddysgu. Nod UDL yw sicrhau galluogedd pwrpasol, myfyriol, dyfeisgar, dilys a strategol i ddysgwyr sy’n canolbwyntio ar weithredu (CAST 2024). Mae UDL yn darparu glasbrint ar gyfer creu nodau, dulliau, deunyddiau ac asesiadau addysgu sy’n gweithio i bawb – nid un datrysiad sy’n addas i bawb ond yn hytrach ymagwedd hyblyg sy’n golygu y gellir addasu dysgu ar gyfer unigolion ac anghenion unigol (UDL on Campus, 2022). 

Nod UDL yw newid sut mae’r amgylchedd wedi’i gynllunio yn hytrach na thybio mai diffyg yng ngallu’r dysgwr yw’r broblem. Mae’r tabl yn y Ffigur isod yn rhoi amlinelliad o Ganllawiau Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu 3.0. Mae’r fersiwn lawn ohonyn nhw ar gael ar wefan Canllawiau UDL. 

 

Ffigur: Canllawiau UDL 3.0. (Mae fersiwn o’r tabl uchod y gellir ei darllen ar sgrîn ar gael ar y dudalen CAST hon). 

I gael ‘dalen ysgogi’ i’ch helpu i ddatblygu eich dull addysgu UDL, lawrlwythwch y ddogfen hon. Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o UDL drwy wneud ein gweithdy cysylltiedig, sy’n cynnwys llawer rhagor o fanylion, ac sydd ar gael yn anghydamserol, neu’n fyw. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Cofiwch: Mae cynhwysiant yn broses. Ni fydd pob un o’r pwyntiau bwled yn berthnasol i’n disgyblaeth, ein haddysgu, neu ein nodweddion amrywiaeth myfyrwyr. Gall hyd yn oed un newid bach, megis sicrhau cynrychiolaeth amrywiol yn eich adnoddau, trefnu bod deunyddiau ar gael 48 awr ymlaen llaw, darparu geirfa, neu ddarparu deunyddiau dal i fyny a recordiadau ar gyfer y rhai sy’n colli cyfleoedd i ddysgu mewn ffordd gymdeithasol, newid profiad ein myfyrwyr. Cynlluniwch ar gyfer enillion cyflym a nodau tymor hwy! 

Addysgeg Wrth-hiliol  

“Yr unig ffordd i ddadwneud hiliaeth yw ei nodi a’i ddisgrifio’n gyson – ac yna ei datgymalu.” (Kendi 2019)    

Bu cydnabyddiaeth o hiliaeth sefydliadol a systematig o fewn cymdeithas ers marwolaeth George Lloyd Floyd yn 2020 a mudiad Mae Bywydau Du o Bwys, a ysgogodd cymdeithas gyfan i fod yn wrth-hiliol.  

Mae addysgeg wrth-hiliol yn broses o hunan-ystyried, dysgu a gwella beirniadol parhaus. Y bwriad yw ailystyried y ffordd rydym yn meddwl am gwricwla mewn modd gwrth-hiliol, at ddibenion trawsnewid a chreu gofod lle y gall bawb deimlo’n ddiogel. Mae’n gysylltiedig â chysyniadau ac arferion wrth ddad-drefedigaethu addysg: cewch ragor o fanylion am hyn ar y dudalen ‘Datblygu Meddylfryd Cynhwysol’ . Mae’r fideo hwn yn egluro’r materion perthnasol wrth ddyfarnu graddau bwlch: 

https://www.youtube.com/watch?v=JPOpTsHMH_Y

Mae Llywodraeth Cymru wedi addo cymdeithas wrth-hiliol yng Nghymru erbyn 2030, ac mae cam gweithredu allweddol i addysg uwch o ran gwneud yn siŵr bod profiad pob myfyriwr yn gydradd, a bod gwahaniaethu hiliol a hiliaeth sefydliadol yn cael sylw a’i ddatgymalu. Yn 2020, lansiodd Advance HE yr ymgyrch Mynd i’r Afael ag Anghydraddoldeb Hil Strwythurol mewn Addysg Uwch. Ei phwrpas oedd cefnogi sefydliadau addysg uwch y DU i ‘ddeall a mynd i’r afael ag … anghydraddoldeb hil strwythurol ym mhob agwedd ar addysg uwch’. Mae Prosiect Cwricwlwm Gwrth-Hiliol Advance HE (2021) Prosiect Cwricwlwm Gwrth-Hiliol | Advance HE yn rhoi cyfoeth o ganllawiau ar wahanol agweddau ar gwricwlwm gwrth-hiliol 

Pan fyddwn yn myfyrio ar ein rhagdybiaethau a’n rhagfarn ein hunain ac yn ymgysylltu o ddifrif mewn addysgeg gwrth-hiliol, rydym yn creu mannau diogel a dewr i staff a myfyrwyr ddod â’u hunaniaeth ddilys a rhannu eu profiadau a’u safbwyntiau. Mae hyn yn effeithio ar sut rydym yn dylunio, addysgu ac asesu ein myfyrwyr. Mae’r ddelwedd ganlynol yn dangos y datblygiadau posibl ar y daith i ddod yn wrth-hiliol, gan symud o’r parth ofn, drwy’r parth dysgu i’r parth twf, a cheir datganiadau darluniadol i nodi cynnydd. 

Figure: Becoming an Anti-Racist Diagram (Source: John T. Milliken Department of Medicine)

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o Addysgeg Wrth-hiliol drwy wneud ein gweithdy cysylltiedig, sy’n cynnwys llawer rhagor o fanylion, ac sydd ar gael yn anghydamserol, neu’n fyw. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Gweithio gyda Myfyrwyr Anabl 

Mae Deddf Cydraddoldeb y DU (2010) yn diffinio’r naw nodwedd warchodedig a ddangosir yn y ffigur uchod, ac mae hefyd yn diffinio anabledd: 

Rydych yn anabl os oes gennych amhariad corfforol neu feddyliol sy’n cael effaith negyddol ‘sylweddol’ a ‘hirdymor’ ar eich gallu i wneud gweithgareddau dyddiol arferol. Mae ‘sylweddol’ yn fwy na mân neu ddibwys; Mae ‘hirdymor’ yn golygu 12 mis neu fwy. 

Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn berthnasol i bob sector addysg, gan gynnwys Addysg Uwch, ac yn diffinio ein cyfrifoldebau i ddarparu addysg ragweladwy, hygyrch i bawb.  

Ym Mhrifysgol Caerdydd, mae nifer y myfyrwyr anabl wedi cynyddu dros y 5 mlynedd diwethaf. Gall Staff Prifysgol Caerdydd ddod o hyd i ddata ar Anabledd ac Addasiadau Rhesymol yma. 

Bydd y ffordd rydym yn ystyried anabledd yn effeithio ar sut rydym yn dylunio ac yn cyflwyno ein haddysgu, a sut rydym yn ymateb i fyfyrwyr anabl ym Mhrifysgol Caerdydd. Mae’r Model Meddygol o anabledd yn gyffredin yn y Deyrnas Unedig, ac mae’n ystyried anabledd fel rhywbeth sy’n gynhenid i’r unigolyn, a achosir gan amhariad corfforol, synhwyraidd neu feddygol, a ‘chyflwr’ y mae arno angen triniaeth. Mae’r Model Cymdeithasol o Anabledd yn herio’r rhagdybiaethau meddygol hyn ac yn awgrymu bod anabledd yn wahanol i gyflwr neu amhariad. Yn hytrach, mae’n cael ei ddiffinio fel yr anfantais neu gyfyngiad ar weithgareddau a achosir gan drefniant cymdeithas gyfoes nad yw’n rhoi fawr o ystyriaeth i bobl sydd ag amhariadau ac felly’n eu heithrio o brif ffrwd gweithgareddau cymdeithasol.  

Os ydym yn cymhwyso’r model cymdeithasol i addysg uwch, gallwn werthfawrogi bod anabledd yn cael ei greu gan brosesau, gweithdrefnau ac arferion traddodiadol dysgu, addysgu ac asesu. Mae hefyd yn cael ei greu gan ein prosesau sefydliadol a’n dulliau cyfathrebu. Mae’r rhain yn creu rhwystrau i ddysgu a chyrhaeddiad i’n myfyrwyr anabl. Er enghraifft, byddai gofyn am ddiagnosis neu asesiad cyn addasu’r ffordd rydym yn addysgu neu’n asesu yn enghraifft o ddefnyddio’r model meddygol, tra byddai dysgu hyblyg, cynhwysol neu ddysgu wedi’i ddylunio i fod yn gyffredinol yn enghraifft o’r model cymdeithasol.  

Lle y gallai myfyrwyr anabl fod dan anfantais sylweddol, mae dyletswydd arnom i fyfyrwyr presennol, ymgeiswyr a chyn-fyfyrwyr i wneud addasiadau rhesymol. Mae’r ddyletswydd yn rhagweledol ac yn barhaus, p’un a ydych yn gwybod bod myfyriwr penodol yn anabl neu a oes gennych chi unrhyw fyfyrwyr anabl ar hyn o bryd. Ni ddylech aros nes bod myfyriwr anabl unigol yn cysylltu â chi cyn ichi ystyried sut i fodloni’r ddyletswydd (EHRC 2014). Gallwch ddarllen rhagor am y polisi a’ch rhwymedigaethau ar gyfer Addasiadau Rhesymol, gan gynnwys canllawiau manwl, ar dudalen y fewnrwyd ar gyfer Addasiadau Rhesymol.  

Mae addysg gynhwysol yn gofyn am gontinwwm o gymorth sy’n ymestyn o’r ystafell ddosbarth i gynorthwywyr personol unigol gan wasanaethau cymorth, ac sy’n ymgorffori’r ddarpariaeth o addasiadau rhesymol. Mae gofyn inni ystyried yn gyntaf yr haen isaf, sef cynllun cyffredinol ein haddysgu, ac wedyn y ffordd rydyn ni’n cyfeirio ac yn ymwneud â’r lefelau uwch. 

Ffigur x: UDL a’r Continwwm Cefnogaeth (AHEAD 2023) 

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o Anabledd ac Addasiadau Rhesymol drwy wneud ein gweithdy cysylltiedig, sy’n cynnwys llawer rhagor o fanylion, ac sydd ar gael yn anghydamserol, neu’n fyw. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Anabledd a Hygyrchedd Digidol 

Mae’n ofynnol yn gyfreithiol i’r Brifysgol fodloni safonau hygyrchedd ar ei gwefannau, mewnrwydau, ac apiau symudol. Mae’r Ddeddf Cydraddoldeb (2010) yn gosod cyfrifoldeb cyfreithiol arnon ni i gyd nid yn unig wneud addasiadau rhesymol i unigolion ond hefyd i ddylunio ein hamgylcheddau digidol yn rhagweithiol i fod yn hygyrch. Mae rheoliadau diweddar, fel Gofynion Hygyrchedd Cyrff y Sector Cyhoeddus (2020), yn atgyfnerthu’r rhwymedigaeth gyfreithiol hon. 

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o Hygyrchedd Digidol drwy wneud ein gweithdy cysylltiedig, sy’n cynnwys llawer rhagor o fanylion, ac sydd ar gael yn anghydamserol, neu’n fyw. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Gweithio gyda Myfyrwyr Rhyngwladol 

Datblygiadau gwleidyddol, economaidd, addysgol, cymdeithasol a thechnolegol sydd i’w cyfrif am ddemograffeg newidiol ein myfyrwyr dros y 30 mlynedd diwethaf. Mae ein poblogaeth o fyfyrwyr a staff yn cynnig cyd-destun byd-eang cyfoethog ac amrywiol sy’n cyfoethogi ac yn dod â gwerth i’n prifysgolion (Hockings 2010). 

Ymsefydlu a phontio 

Mae prifysgolion yn cynnig ystod eang o brosesau ymsefydlu i fyfyrwyr rhyngwladol a rhoddir pwyslais ar eu helpu i bontio’n llwyddiannus i’r diwylliant addysgol newydd. Fodd bynnag, wrth gyfeirio at bontio, nid wythnosau cyntaf y brifysgol yn unig yr ydym yn ei olygu. Yn hytrach, rydym yn sôn am sut mae myfyrwyr yn ymdopi â’u taith fel myfyrwyr a’r prosesau pontio yn y brifysgol, drwy gydol eu hamser ynddi a’r tu allan iddi. 

Mae’r broses bontio yn yr ystyr ehangaf yn gymhleth ac yn cynnwys ystod enfawr o randdeiliaid a hunaniaethau croestoriadol. Mae myfyrwyr yn gweld y broses bontio yn heriol (Kift et al, 2010), ac mae ymchwil (Wu a Hammond 2011).  

Gall y broses bontio hon fod yn arbennig o heriol i fyfyrwyr rhyngwladol sydd â Saesneg fel iaith ychwanegol. Mae llawer o ffactorau cynnil yn cyfrannu at sut mae myfyriwr yn caffael iaith a byddai’n afrealistig disgwyl i fyfyrwyr rhyngwladol gyrraedd y DU gan ddefnyddio Saesneg rhugl, a gwybodaeth o gyfeiriadau cyd-destunol, trosiadau, ac idiomau (Ecochard a Fotheringham 2017). 

Ffigur: Dimensiynau Bell (2016) o gymorth pontio rhyngwladol (o Echochard a Fotheringham 2017) 

Naratifau diffyg neu werth 

Mae’r naratif diffyg wedi’i wreiddio mewn stereoteipiau o fyfyrwyr rhyngwladol. Y naratif hwn o ‘ddiffyg’ sy’n gallu meithrin tensiynau rhyngddiwylliannol rhwng myfyrwyr brodorol a chreu’r teimlad o ‘eraill’ sy’n llunio perthnasoedd dysgu ac arferion addysgeg. (Straker 2015). Mae llawer o fyfyrwyr rhyngwladol yn gweld iaith wahaniaethol a thuedd gan eu cyd-ddisgyblion (Heloitt et al 2020) sy’n awgrymu bod angen i fyfyrwyr rhyngwladol gymathu i arferion addysgeg traddodiadol y DU.  

Yn lle hynny, mae Lomer (2017) yn cymhwyso naratif gwerth sy’n gosod myfyrwyr rhyngwladol fel pobl sy’n cynnig ffenestr ar y byd, gan wella ansawdd addysg uwch drwy hwyluso rhyngwladoli. Mae myfyrwyr rhyngwladol yn cynnig persbectif gwahanol a, phan maen nhw’n cael eu gwerthfawrogi, maen nhw’n gallu gwella profiad dysgu pob myfyriwr, gan ennill cymwyseddau diwylliannol a fydd yn paratoi pawb ar gyfer y byd sydd wedi’i globaleiddio. 

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o weithio gyda Myfyrwyr Rhyngwladol drwy gymryd rhan yn ein gweithdy cysylltiedig, sy’n cynnwys llawer rhagor o fanylion, ac sydd ar gael yn anghydamserol, neu’n fyw. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Ble nesaf? 

Dolenni i dudalennau pecynnau cymorth eraill 

Mae ein tri phrif faes ffocws ar gyfer Dylunio Cynhwysol, Dulliau Addysgu, ac Asesu ac Adborth wedi’u hymgorffori yn y prif dudalennau. Gallwch hefyd ddarllen am gynhwysiant fel y mae’n cael ei gymhwyso i Werthuso, Ymgysylltu a Chydweithio. 

I gael gwybod rhagor, edrychwch ar adrannau nesaf y thema cynhwysiant: Meithrin Ymdeimlad o Berthyn a Datblygu Meddylfryd Cynhwysol.  

Adnoddau a chyfeiriadau ychwanegol. 

CAST 2024. Canllawiau Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu fersiwn 3.0. Ar-lein. Ar gael yn: http://udlguidelines.cast.org   

Ecochard, Sidonie a Fotheringham, Julia. (2017). Heriau Unigryw Myfyrwyr Rhyngwladol – Pam mae Deall Pontio Rhyngwladol i Addysg Uwch yn Bwysig. Journal of Perspectives in Applied Academic Practice. 5. 10.14297/jpaap.v5i2.261. 

Héliot, Y., Mittelmeier, J. a Rienties, B. (2020). Datblygu perthnasoedd dysgu mewn amgylcheddau rhyngddiwylliannol ac amlddisgyblaethol: ymchwiliad dull cymysg o reoli profiadau myfyrwyr. Studies in Higher Education, 45: 11 

Hockings, C. 2010. Inclusive Learning and Teaching in Higher Education: A Synthesis of Research. Efrog: Higher Education Academy. 

Kift, Sally, Karen Nelson a John A. Clarke. 2010. Addysgeg pontio: Dull trydydd cenhedlaeth o edrych ar Brofiadau Blwyddyn Gyntaf (FYE) – Astudiaeth achos o bolisïau ac arferion ar gyfer y sector addysg uwch. The International Journal of The First Year in Higher Education 1: 1-20. 

Lomer, S. (2017). Recruiting International Students in Higher Education Representations and Rationales in British Policy. Basingstoke: Palgrave Macmillan 

Straker, J. (2015) Cyfranogiad myfyrwyr rhyngwladol mewn Addysg Uwch: Newid y ffocws o “Myfyrwyr Rhyngwladol” i “Cyfranogiad”. Journal of Studies in International Education, 20(4), 299-318. 

UDL ar y Campws. 2022. About Universal Design for Learning. Ar-lein. Ar gael yn: http://udloncampus.cast.org/page/udl_about 

Wu, W., a Hammond, M. 2011. Heriau addasu i brifysgolion yn y DU: Astudiaeth o fyfyrwyr gradd Meistr o Ddwyrain Asia. Journal of Further and Higher Education, 35(3), tt. 423–438.  

Cyfeirio Myfyrwyr Rhyngwladol: Sgiliau Saesneg Academaidd i fyfyrwyr rhyngwladol
Mae tîm Sgiliau Saesneg Academaidd Rhaglenni Iaith Saesneg yn darparu dosbarthiadau am ddim a thiwtorialau un-i-un i fyfyrwyr rhyngwladol presennol nad Saesneg yw eu hiaith gyntaf. Gallwn eich cefnogi gyda chyngor ar y sgiliau sydd eu hangen arnoch ar gyfer astudiaeth academaidd yn y DU.