Adran Ddylunio

Darparu dysgu sy’n ddilys, yn ystyrlon ac yn berthnasol drwy gydnabod anghenion a safbwyntiau pob dysgwr, a chynllunio i bawb

Mae dylunio ein rhaglenni, modiwlau neu sesiynau addysgu mewn modd cynhwysol yn hanfodol er mwyn gwneud yn siŵr ein bod darparu dysgu sy’n ddilys, yn ystyrlon ac yn berthnasol drwy gydnabod anghenion a safbwyntiau pob dysgwr, a chynllunio ar gyfer pawb. Ar y dudalen hon byddwch yn darllen am sut y gallwch chi gefnogi pob dysgwr mewn Addysg Uwch, gan ddefnyddio egwyddorion cyfleoedd dysgu cynhwysol ac sydd wedi’u cynllunio’n gyffredinol. Mae ar gyfer unrhyw un sy’n addysgu neu’n cefnogi myfyrwyr, mewn unrhyw rôl. 

Mae dylunio cynhwysol yn cyd-fynd â gofyniad cyffredinol y Fframwaith Safonau Proffesiynol (PSF 2024) ar gyfer ‘arferion effeithiol a chynhwysol’, ac yn benodol â Gwerthoedd Proffesiynol Fersiwn 1: Parchu dysgwyr unigol a grwpiau o ddysgwyr, a Fersiwn 2: hyrwyddo ymgysylltiad ym meysydd dysgu a chyfle cyfartal. Mae’n ganolog i A1: ‘Dylunio a chynllunio gweithgareddau a/neu raglenni dysgu’. Mae hefyd yn galluogi K1: ‘Sut mae dysgwyr yn dysgu’, a K2: ‘Dulliau addysgu a/neu gefnogi dysgu’.  

Mae gan Fodel Gwella Addysg Gynhwysol Prifysgol Caerdydd gyfres o dargedau allweddol ar gyfer gwella dylunio sy’n defnyddio ymchwil ac argymhellion y sector. 

Targedau’r Model Gwella ar gyfer Dylunio: 

• Mae’r dysgu a’r asesu yn canolbwyntio ar y myfyriwr ac yn rhyngweithiol, gan hybu cyfleoedd parhaus i fyfyrwyr wneud dewisiadau am y cwricwlwm, y dulliau addysgu, a’r arferion asesu. 

• Mae cyfleoedd dysgu ar bob modiwl ac asesiad ar y rhaglen lle mae myfyrwyr yn dod â’u profiadau eu hunain i ddysgu sy’n gysylltiedig â materion amrywiaeth a chynhwysiant neu gymunedau lleol neu ryngwladol 

• Mae modiwlau yn cynnwys sesiynau addysgu sy’n defnyddio delweddau, senarios neu enghreifftiau llafar neu ar ffurf testun, ac astudiaethau achos, sy’n defnyddio nodweddion amrywiol neu’n tynnu sylw atynt. 

Gallwch ddatblygu eich dealltwriaeth o Addysg Gynhwysol drwy gymryd rhan yn ein gweithdai cysylltiedig, sydd ar gael yn anghydamserol, i’w gwneud yn eich amser eich hun. Gallwch fynd ati wedyn i wneud gweithdy byw (os oes digon o alw), neu gyfarfod pwrpasol gyda’r arweinydd i drafod sut i’w roi ar waith yn eich arferion. Cewch ragor o wybodaeth ar dudalen DPP LTA Caerdydd. 

Mae dylunio ar gyfer ein holl fyfyrwyr amrywiol yn ganolog i Strategaeth Prifysgol Caerdydd, ‘Ein Dyfodol, Gyda’n Gilydd’.  

Egwyddorion Allweddol dylunio cynhwysol, cyffredinol ar gyfer dysgu 

Mae dysgwyr yn amrywio’n sylweddol o ran yr hyn sy’n tanio eu cymhelliant a’u brwdfrydedd dros ddysgu, a sut maen nhw’n gallu cymryd rhan yn y broses ddysgu. ​Rhaid i ddysgwyr hefyd allu dod â phwy ydyn nhw go iawn i’r amgylchedd dysgu a nodi cysylltiadau â’r hyn sydd bwysicaf yn eu bywydau. Mae dysgwyr yn wahanol hefyd o ran sut maen nhw’n canfod gwybodaeth ac yn ei deall. Rhaid inni ystyried sut mae pobl yn cael gwybodaeth, a sut mae pobl, diwylliannau, hunaniaethau a safbwyntiau unigol a chyfunol yn cael eu cynrychioli yn y cynnwys (CAST 2023). 

Wrth gynllunio sesiwn addysgu neu gyfres o sesiynau addysgu, cynlluniwch ddefnyddio ystod o strategaethau addysgu: nid oes un dull sy’n gynhwysol i bob dysgwr, gan y bydd pob gweithgaredd o fantais i rai, ac yn rhoi eraill o dan anfantais. Rydym yn tueddu i ddefnyddio ‘addysgeg werin’, lle rydym yn addysgu yn yr un modd ag yr ydym wedi cael ein haddysgu, ac sydd wedi bod o fudd i ni fel dysgwyr. 

Er enghraifft, gweithgaredd cyffredin mewn sesiynau yw trafodaethau grwpiau bach gydag adborth i’r grŵp mwy, sy’n galluogi dysgu cymdeithasol, adeileddol, ac yn meithrin sgiliau gweithio mewn tîm. Fodd bynnag, efallai y bydd rhai dysgwyr yn cael trafferth rhyngweithio yn y broses hon, oherwydd niwrowahaniaeth, pryder neu brofiadau diwylliannol o ddysgu, os ydyn nhw wedi dysgu’n flaenorol mewn lleoliadau gwahanol, mwy didactig. Gallai rhai felly elwa o beth amser yn cwblhau gweithgareddau myfyrio distaw unigol, neu ddefnyddio mecanweithiau adborth digidol, fel Mentimeter neu Padlet. Efallai y bydd angen esboniadau clir ar rai o’r disgwyliadau ar gyfer dysgu gweithredol. 

 

 

 

 

 

 

Mae Moriarty (2016) yn awgrymu bod egwyddorion Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu yn annog sefydliadau i ymgorffori addasiadau rhagweladwy wrth ddylunio cwricwla sy’n hyblyg, y gellir eu haddasu i sawl math o ymgysylltu ac felly’n hwyluso holl ddysgu myfyrwyr. Mae’r addasiadau disgwyliedig hyn, yn ôl eu natur, yn berthnasol i BOB myfyriwr: ‘Mae’r hyn sy’n hanfodol i rai myfyrwyr yn fuddiol i bawb.’ 

Wrth gynllunio eich sesiwn, neu gyfres o sesiynau, cynlluniwch ar gyfer sawl dull o ymgysylltu, cynrychioli a mynegi: gallwch wneud hyn o fewn yr un gweithgaredd, er enghraifft, drwy groesawu adborth ar y gweithgaredd ar ffurf testun neu lafar, neu ar draws cyfres o weithgareddau, drwy gael un gwaith grŵp, un dasg unigol ac un gweithgaredd ymateb digidol o fewn sesiwn. Gallwch hefyd sicrhau ymgysylltiad anghydamserol i’r rhai na allant fynychu. Yn y modd hwn, gellir diwallu amrywiaeth anghenion eich dysgwyr amrywiol. 

Hyd/Amser	Addysgu  addysgu a chynnwys	Myfyriwr  Gweithgaredd
10 munud	Cyflwyniad: Sgwrs athro	Gwrando a chymryd nodiadau (addysgu didactig o gynnwys craidd, sleidiau, deunydd darllen a nodiadau ar gael ymlaen llaw ac wedi hynny)
20 munud	Gweithgaredd grŵp: Cymhwyso’r sgwrs i arferion	Trafodaeth grŵp gydag adborth drwy gyflwyniad llafar neu Mentimeter (dysgu cymdeithasol gyda dewis modd adborth, ar gael yn anghydamserol)
10 munud	Cyflwyno gweithgaredd unigol: Myfyrio tawel a chrynodeb un funud	Gwrando ar neu ddarllen cyflwyniad i’r dasg, myfyrio, ac ysgrifennu crynodeb un funud (dewis o ddulliau ar gyfer cyfarwyddiadau ar gyfer y gweithgaredd)
10 munud	Casgliad: Cwis a chrynodeb Mentimeter	Cwis cyflawn ar-lein (amlgyfrwng ar gyfer ystod o weithgareddau, gellir ei gwblhau’n anghydamserol)

Ac ar gyfer darllen pellach: Mae Bale a Seabrook (2021) yn ystyried ystod o strategaethau addysgu cynhwysol yn eu llyfr ‘An introduction to university teaching’, gan gynnwys addysgu mewn grwpiau bach a mawr, gwaith labordy, gwaith maes ac addysg ddigidol. 

Addysgeg sy’n Cynnal Diwylliant 

Mae’r myfyrwyr yn ein hystafelloedd dosbarth yn cyrraedd gyda set amrywiol o anghenion dysgu ac ystod o brofiadau a hunaniaethau diwylliannol. Rhaid edrych ar ddysgu o fewn y cyd-destun a’r diwylliant y mae’n digwydd ynddynt. Diffiniwyd diwylliant mewn sawl ffordd, er enghraifft, ‘patrymau ymddygiad a rhyngweithiadau a rennir, lluniadau gwybyddol, a dealltwriaeth affeithiol a ddysgir trwy broses o gymdeithasoli. Mae’r patrymau a rennir hyn yn nodi aelodau grŵp diwylliant yn ogystal â gwahaniaethu rhai o grŵp arall’ (Hanesworth et al. 2019: 1) 

Mae lefelau ymwybyddiaeth lluosog yn angenrheidiol er mwyn i athrawon fod yn ddiwylliannol ymatebol. Mae hyn yn cynnwys gwybodaeth am ragfarnau personol, cefndir/cryfderau myfyrwyr, sut y dylai’r amgylchedd dysgu adeiladu o gryfderau myfyrwyr; a sut i sicrhau newid mewn systemau addysg. 

Mae addysgu sy’n defnyddio Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu (UDL) yn cael ei wella ymhellach wrth gydnabod sut y gallai gwahaniaethau hil, diwylliannol ac ieithyddol effeithio ar ddysgu myfyrwyr (Kieran ac Anderson 2019). Mae’r canllawiau Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu newydd (CAST 2024), fersiwn 3.0, yn ymgorffori addysgeg sy’n cynnal diwylliant. 

Ble nesaf? 

Dolenni i dudalennau pecynnau cymorth eraill 

Mae ein tri phrif faes ffocws, sef Meithrin Ymdeimlad o Berthyn, Grymuso Myfyrwyr i Gyflawni eu Potensial, a Datblygu Meddylfryd Cynhwysol, yn adran themâu Cynhwysiant y pecyn cymorthhwn. 

Adnoddau a chyfeiriadau ychwanegol. 

CAST 2024. Canllawiau Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu fersiwn 3.0. Ar-lein. Ar gael yn: http://udlguidelines.cast.org    

Hanesworth, P. Seán Bracken a Sam Elkington (2019) Teipoleg ar gyfer dull cyfiawnder cymdeithasol o asesu: dysgu o ddylunio cyffredinol ac addysgeg sy’n cynnal diwylliant, Teaching in Higher Education , 24:1, 98-114 

Hockings, C. 2010. Inclusive Learning and Teaching in Higher Education: A Synthesis of Research. Efrog: Higher Education Academy. 

Kieran, L. ac Anderson, C. 2018. Cysylltu Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu ag Addysgu sy’n Ymatebol i Ddiwylliant. Education and Urban Society 2019, Cyf. 51(9) 1202–1216 

Moriarty, A. a Scarffe, P. 2019. Dylunio Cyffredinol ar gyfer Dysgu ac Arweinyddiaeth Strategol. Cyrraedd: Bracken, S. a Novak, K. Transforming Higher Education through Universal Design for Learning: An international perspective. Abingdon, Oxon: Routledge